Na szczycie CELAC-UE w Santa Marta w Kolumbii, Unia Europejska i 33 kraje Ameryki Łacińskiej i Karaibów (LAC) odnowiły swoje zobowiązanie do obrony pokojowego porządku globalnego, opartego na demokracji, sprawiedliwości społecznej, poszanowaniu praw człowieka i podstawowych wolności.

Przywódcy zobowiązali się do zacieśnienia współpracy międzynarodowej i ochrony porządku globalnego pod przewodnictwem ONZ przed narastającą presją.

Dyskusje koncentrowały się na praktycznej współpracy mającej na celu wzmocnienie demokracji i multilateralizmu, wspieranie zielonych, cyfrowych i społecznych przemian, rozszerzanie możliwości handlowych i intensyfikację wspólnych działań w zakresie bezpieczeństwa.

Realizacja wspólnych priorytetów

Szczyt zakończył się deklaracją polityczną i planem działania określającym konkretne działania w zakresie handlu, klimatu, energii, transformacji cyfrowej, bezpieczeństwa żywnościowego, zdrowia, edukacji, badań naukowych i kultury.

Wspólne inicjatywy obejmują:

• Wspólna wizja globalnego zarządzania: Podczas Szczytu przywódcy zgodzili się na dalszą współpracę na rzecz ożywienia multilateralizmu i obrony zasad Karty Narodów Zjednoczonych, a także na rzecz wdrażania Paktu na rzecz Przyszłości oraz inicjatywy reformy ONZ80. Zgodzili się współpracować między innymi na rzecz skuteczniejszej międzynarodowej architektury finansowej, otwartego, przejrzystego, przewidywalnego i sprawiedliwego wielostronnego systemu handlowego w ramach WTO, ambitnych działań na rzecz klimatu z pełnym wdrożeniem Porozumienia Paryskiego, wdrożenia Agendy 2030 i jej Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDG). Zgodzili się również na konsolidację partnerstwa w celu realizacji wspólnych priorytetów i wzmocnienia wielostronnych działań w zakresie praw człowieka.
• Odporne, czyste sieci energetyczne: 6,86 mld euro zostanie przeznaczone na finansowanie 24 projektów mających na celu budowę czystszej, wydajniejszej i lepiej połączonej regionalnej sieci energetycznej w ramach inicjatywy Global Gateway. Inicjatywa ta skupia zespół Team Europe, który zobowiązał się do wpłaty 2,73 mld euro, Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), który wniósł 2 mld euro, unijne instytucje finansowania rozwoju, wiodące firmy energetyczne oraz instytucje regionalne, w tym CELAC, Latynoamerykańską Organizację Energetyczną, Międzyamerykański Bank Rozwoju oraz Bank Rozwoju Ameryki Łacińskiej i Karaibów (CAF).
• Silniejsze sieci i inteligentniejsza technologia: Nowo uruchomiona sieć superkomputerowa EU-LAC dla sztucznej inteligencji łączy regionalne centra obliczeniowe w obu regionach, dzięki wsparciu finansowemu UE, Hiszpanii i Brazylii w wysokości 15 mln euro. Równocześnie program BELLA zostanie rozszerzony poprzez światłowód EllaLink między Europą a Brazylią, zapewniając szybkie połączenia również Kostaryce i Gwatemali do końca 2025 roku oraz docierając do Ameryki Środkowej, Peru i Karaibów w 2026 roku. Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) i Fundusz Walutowy (CAF) przeznaczą również do 864 mln euro i zapewnią krajom CELAC satelitę będącego własnością regionu, zapewniając cyfrowy dostęp do odległych obszarów, w tym do Amazonii i wysp karaibskich.
• Wzmocnione przygotowanie na katastrofy: UE i państwa karaibskie uruchamiają Stormwatch, nowe partnerstwo wykorzystujące unijne dane satelitarne i superkomputery, aby wzmocnić przygotowanie na katastrofy w obliczu pogarszającej się ekstremalnej pogody. Inicjatywa ta zapewni karaibskim meteorologom zaawansowane narzędzia prognostyczne, wspierane przez unijny program obserwacji Ziemi Copernicus oraz cyfrowe modelowanie Destination Earth. W Karaibskim Instytucie Meteorologii i Hydrologii zostanie utworzone nowe Centrum Kompetencji Copernicus, aby usprawnić monitorowanie lokalnego klimatu i szkolenia. To tylko niektóre z narzędzi przyczyniających się do wdrożenia Memorandum UE-LAC w sprawie przygotowania na katastrofy i zarządzania ryzykiem klęsk żywiołowych. Niszczycielski wpływ huraganu Melissa podkreślił kluczowe znaczenie pracy nad przygotowaniem i odpornością na katastrofy.
• Sprawiedliwe i korzystne dla obu stron partnerstwo gospodarcze: Umowa o partnerstwie UE-Mercosur oraz zmodernizowana umowa globalna UE-Meksyk wyznaczają kierunek rozwoju naszych stosunków handlowych: ambitne, zrównoważone i zyskowne porozumienia, które mogą pomóc obu kontynentom w rozwoju i prosperowaniu. Negocjacje nowych umów, takich jak umowa UE-Ekwador o ułatwieniu zrównoważonych inwestycji, stworzą nowe sposoby dalszego umacniania tego partnerstwa. W szerszym kontekście, oba regiony, potwierdzając swoje wspólne zaangażowanie na rzecz otwartego handlu opartego na zasadach, zobowiązały się do współpracy na rzecz reformy i modernizacji Światowej Organizacji Handlu.
• Zrównoważone łańcuchy wartości: Dzięki inwestycjom Global Gateway w Grenadzie, Meksyku i Republice Dominikańskiej UE wspiera działania mające na celu zebranie i przetworzenie 660 000 ton wodorostów sargassum w bezpieczne produkty komercyjne, co doprowadzi do powstania regionalnych łańcuchów wartości i nowych miejsc pracy.
• Zjednoczony front walki z przestępczością zorganizowaną: Przestępczość zorganizowana i handel narkotykami stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa obywateli w regionie, jak również w Europie. Przywódcy obu regionów poparli kompleksowe podejście łączące zapobieganie, egzekwowanie prawa i współpracę, zgadzając się na zacieśnienie współpracy operacyjnej w zakresie bezpieczeństwa obywateli poprzez koordynację działań policji, wymiaru sprawiedliwości i zarządzania granicami. Utworzenie Sojuszu UE–Ameryka Łacińska i Karaibów na rzecz Bezpieczeństwa Obywateli promuje bardzo potrzebne podejście do bezpieczeństwa, obejmujące cały rząd i całe społeczeństwo, bazujące na trwającej współpracy wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania, a także wzmacniające współpracę w takich obszarach jak walka z handlem narkotykami, zarządzanie granicami, bezpieczeństwo morskie, bezpieczeństwo portów i cyberprzestrzeń. UE zaproponowała partnerom z Ameryki Łacińskiej i Karaibów połączenie wysiłków na rzecz zapewnienia wymiany informacji między legalnymi podmiotami na morzu w celu zapobiegania nielegalnym działaniom, poprzez rozszerzony program CRIMARIO dotyczący wymiany informacji krytycznych, który będzie teraz dostępny dla całego regionu. Wraz z krajami regionu UE będzie nadal promować praworządność i poszanowanie prawa międzynarodowego.
• Wzmocnione systemy opieki: UE i Ameryka Łacińska i Karaiby (LAC) rozpoczynają Międzyregionalny Pakt na rzecz Opieki, który rozszerza naszą współpracę na obszar spraw społecznych. Tworzy on platformę do regularnych i ustrukturyzowanych dyskusji między UE a Ameryką Łacińską i Karaibami na temat sposobów wzmocnienia naszych systemów i programów opieki poprzez kompleksowe podejście, poprawę wsparcia dla osób potrzebujących, a także poprawę warunków pracy profesjonalnych opiekunów, a także rozwiązanie problemu dużego obciążenia rodzin nieodpłatną opieką i równość płci.

*

UE i Ameryka Łacińska i Karaiby wspólnie angażują się na rzecz inkluzywnego i skutecznego multilateralizmu oraz porządku międzynarodowego opartego na zasadach, ugruntowanego w prawie międzynarodowym i zasadach Karty Narodów Zjednoczonych. Na forach wielostronnych należą do najściślej ze sobą powiązanych regionów świata. Reprezentując łącznie prawie jedną trzecią członków ONZ, mają potencjał, by wnieść istotny wkład w rozwiązywanie globalnych wyzwań.

Region CELAC pozostaje również kluczowy pod względem gospodarczym. Sama wymiana handlowa w 2024 roku wyniosła 416 miliardów euro, co stanowi wzrost o ponad 56% w porównaniu z 2014 rokiem. Podczas szczytu UE CELAC w 2023 roku oba regiony zobowiązały się do dalszego zacieśniania tych relacji i podjęcia wysiłków na rzecz sfinalizowania ambitnych porozumień, takich jak umowa UE-Mercosur.

Źródło informacji: Komisja Europejska