Nadzór Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa nad produkcją i obrotem materiałem siewnym nie zawsze był prawidłowy i rzetelny – podaje NIK po kontroli.

Kontrola obejmowała działania Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Warszawie oraz pięciu wojewódzkich inspektoratów od 1 stycznia 2019 r. do 30 czerwca 2023 r.

Działania spóźnione

Mimo że 1 stycznia 2021 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o nasiennictwie, która przeniosła na Głównego Inspektora (w miejsce wojewódzkich inspektoratów ochrony roślin i nasiennictwa) obowiązek realizacji zadań dotyczących oceny materiału siewnego, prowadzenia szkoleń, nadzoru nad pracą laboratoriów urzędowych i akredytowanych, to jednak dopiero po 18 miesiącach od wejścia w życie tych przepisów utworzono samodzielne Stanowisko ds. koordynacji oceny materiału siewnego.

„W ocenie NIK nieprzygotowanie struktury organizacyjnej GIORiN do nowego stanu prawnego miało wpływ na jakość sprawowanego nadzoru nad wytwarzaniem i obrotem materiałem siewnym roślin rolniczych” – podaje izba.

Ostatecznie Główny Inspektor ustalił wytyczne dotyczące nadzoru nad produkcją i obrotem materiałem siewnym i podjęto czynności.

W województwach nadzór niewystarczający

„Nadzór wojewódzkich inspektoratów nad produkcją i obrotem materiałem siewnym roślin rolniczych był niewystarczający – podsumowuje ten wycinek kontroli NIK. – Spośród 341 spraw objętych kontrolą w WIORiN w 17 przypadkach (ok. 5%) stwierdzono nieprawidłowości. Polegały one na: niewłaściwym sporządzaniu protokołów z kontroli pracy kwalifikatora urzędowego, prowadzeniu sprawy o dokonanie oceny polowej materiału siewnego w oparciu o niekompletnie wypełnione wnioski, braku kontroli pracy urzędowego próbobiorcy. Ustalono także, że część rachunków z tytułu przeprowadzenia oceny materiału siewnego wystawiono z nieprawidłowościami. Zdarzały się również przypadki wydawania etykiet i plomb urzędowych przed uiszczeniem opłaty oraz przypadki braku decyzji o zakazie obrotu, nakazie usunięcia lub poddania partii materiału siewnego zabiegom uniemożliwiającym jego użycie, gdy materiał ten nie odpowiadał wymaganiom w zakresie jakości albo wytwarzania, oceny i przechowywania lub obrotu tym materiałem.”

Opłaty nieaktualizowane

„Jedną z głównych nieprawidłowości wykrytych przez NIK były zbyt niskie opłaty za ocenę materiału siewnego. Opłaty te od grudnia 2014 r. do grudnia 2023 r. pozostawały na tym samym poziomie, pomimo że tylko w okresie objętym kontrolą średnia poziomu cen towarów i usług konsumpcyjnych wzrosła o 25%” – ocenia NIK i zwraca się do MRiRW o doprowadzenie do zmiany przepisów rozporządzenia w sprawie opłat związanych z oceną materiału siewnego w zakresie dotyczącym wysokości ustalonych stawek tych opłat.

Drugi wniosek pokontrolny to rozważenie zlecenia przeprowadzenia prac badawczych przez jednostki nadzorowane w celu dokonania analizy wpływu sprawowanego nadzoru w zakresie wytwarzania i obrotu materiałem siewnym roślin rolniczych na jakość tego materiału wprowadzanego do obrotu gospodarczego.