Buduj zaufanie, wspieraj podejście oparte na współpracy i monitoruj dostawy żywności: te zasady znajdują się wśród najnowszych zaleceń opublikowanych dzisiaj przez grupę ekspertów ds. europejskiego mechanizmu gotowości i reagowania na kryzysy bezpieczeństwa żywnościowego (EFSCM) w celu złagodzenia ryzyka i podatności na zagrożenia dla łańcuchów dostaw żywności.

Dzisiejsza publikacja ustanawia ogólne ramy środków i działań zapobiegawczych, które należy podjąć, wspólne dla wszystkich członków i obserwatorów. Ponieważ bezpieczeństwo żywnościowe jest kamieniem węgielnym suwerenności żywnościowej, otwartej autonomii strategicznej i odporności gospodarczej, zalecenia te bezpośrednio przyczyniają się do nadchodzącego raportu na temat gotowości i gotowości cywilnej i obronnej Europy, przygotowanego przez byłego prezydenta Finlandii Sauli Niinistö.

Łańcuch dostaw żywności w UE udowodnił swoją odporność i wydajność w pierwszych tygodniach pandemii COVID w 2020 r. oraz w zakłóceniach handlowych, które nastąpiły po agresji Rosji na Ukrainę na początku 2022 r. Obywatele UE mogą w każdej chwili mieć dostęp do wystarczającej i zróżnicowanej podaży bezpiecznej, pożywnej, niedrogiej i zrównoważonej żywności. Jednak tej sytuacji i pracy wszystkich podmiotów w łańcuchu nie można traktować jako czegoś oczywistego. Kilka zagrożeń i słabości może zagrozić stabilności, z której obecnie korzystamy.

Raport opublikowany przez Wspólne Centrum Badawcze (JRC) w listopadzie 2023 r. zidentyfikował 28 kategorii ryzyka (biofizyczne i środowiskowe, ekonomiczne i rynkowe, społeczno-kulturowe i demograficzne, geopolityczne i instytucjonalne, wydajność łańcucha dostaw, informacje i technologia) oraz dziewięć głównych czynników podatności. Podgrupa EFSCM pracowała od końca 2023 r. do chwili obecnej nad opracowaniem projektu zaleceń dotyczących łagodzenia ryzyka na podstawie wniosków przedstawionych przez JRC.

Celem było uzgodnienie ogólnego zestawu rekomendacji, który mógłby pasować do wszystkich występujących w łańcuchu, kładąc podwaliny pod możliwe przyszłe, szczegółowe i indywidualne analizy ryzyka. Oczekuje się, że wszystkie organy krajowe i interesariusze wykorzystają udzielone porady do własnego planowania strategicznego, gotowości na kryzysy i zarządzania nimi.

W raporcie przedstawiono dwie ogólne zasady łagodzenia ryzyka, dziesięć środków strukturalnych mających na celu wzmocnienie długoterminowej odporności łańcucha żywnościowego i sześć porad mających na celu zwiększenie gotowości na wypadek kryzysów.

Istnieje silne powiązanie między sektorem spożywczym a wszystkimi innymi sektorami gospodarki w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego w Europie. Możliwość współpracy i adaptacji są kluczowe dla kompleksowego radzenia sobie z ryzykiem. Pełne wykorzystanie istniejących platform do udostępniania krytycznych informacji związanych z ryzykiem i pojawiającymi się zagrożeniami, takich jak na przykład grupa ekspertów ds. EFSCM, panel informacyjny dotyczący dostaw żywności i bezpieczeństwa żywnościowego oraz System Informacji Rynkowej o Rolnictwie (AMIS), umożliwiają zbiorową odpowiedź na wyzwania.

Raport potwierdza, że ​​ramy prawne UE, w tym wspólna polityka rybołówstwa i zestaw narzędzi wspólnej polityki rolnej, nadal mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia stabilności i ciągłości dostępności żywności. Grupa podkreśla również potrzebę solidnych środków polityki przemysłowej, takich jak strategia przemysłowa UE, w celu wzmocnienia zdolności produkcyjnych kluczowych nakładów i technologii w Europie i krajach partnerskich. Należy zapobiegać wszelkim nieuzasadnionym ograniczeniom i barierom, aby zapewnić dobrze funkcjonujący jednolity rynek.

Wszystkie strony powinny stale identyfikować ryzyka i stale opracowywać strategie skutecznego przygotowania się na kryzysy, ich łagodzenia i zarządzania nimi. Grupa ekspertów ds. Europejskiego Mechanizmu Gotowości i Reagowania na Kryzys Bezpieczeństwa Żywnościowego (EFSCM) będzie nadal spotykać się regularnie i zawsze, gdy będzie to konieczne w przypadku sytuacji nadzwyczajnej.

Tło

W odpowiedzi na rosnącą niepewność i wyzwania zagrażające systemom żywnościowym UE Komisja Europejska przyjęła w listopadzie 2021 r. plan awaryjny mający na celu zapewnienie dostaw żywności i bezpieczeństwa żywnościowego w czasach kryzysu. Określono w nim obszary wymagające poprawy zidentyfikowane podczas pandemii Covid-19, zasady, których należy przestrzegać w czasach kryzysu, oraz utworzenie Europejskiego Mechanizmu Gotowości i Reagowania na Kryzys Bezpieczeństwa Żywnościowego (EFSCM).

Grupa ekspertów w ramach EFSCM składa się z organów krajowych 27 państw członkowskich Unii Europejskiej, działających w obszarach rolnictwa, rybołówstwa, akwakultury, polityki zdrowotnej lub bezpieczeństwa żywności. Obejmuje 14 dodatkowych organów krajowych z krajów spoza UE (EFTA, Bałkany Zachodnie, mikropaństwa), których łańcuchy dostaw żywności są silnie zintegrowane z łańcuchami UE. 30 organizacji interesariuszy uczestniczy jako członkowie, a 16 uczestniczy jako obserwatorzy. Przedstawiciele ci zapewniają perspektywę wszystkich etapów łańcucha dostaw żywności, w tym dostawców środków produkcji, operatorów opakowań i transportu.

Komisja zwołuje grupę ekspertów dwa razy w roku w celu poprawy poziomu gotowości. Spotkania są również zwoływane w przypadku wyjątkowych, nieprzewidywalnych i szeroko zakrojonych zdarzeń lub zagrożeń, które mogą zagrozić dostawom żywności lub bezpieczeństwu żywnościowemu UE. Tak było na przykład w marcu i maju 2022 r., aby ocenić wpływ agresji Rosji na Ukrainę na bezpieczeństwo żywnościowe i dostawy żywności w UE; we wrześniu 2022 r., aby zająć się gwałtownym wzrostem cen energii i inflacji; a w lutym 2024 r., aby omówić potencjalny wpływ ataków rebeliantów Huti na Morzu Czerwonym na łańcuch dostaw.

Od momentu powstania EFSCM uruchomiło panel informacyjny dotyczący zaopatrzenia w żywność i bezpieczeństwa żywnościowego, opublikowało dwa raporty na temat stanu bezpieczeństwa żywnościowego w UE, przeprowadziło badanie dotyczące zagrożeń i zagrożeń w łańcuchu dostaw żywności w UE oraz opublikowało dwa zestawy zaleceń dotyczących sposobów wzmacniania różnorodności źródeł dostaw i komunikacji kryzysowej.

Źródło informacji: komunikat prasowy Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi