Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo (sekcja A) dają w Polsce 38,8 proc. emisji metanu, a w UE 58,3 proc. (dane z 2022 r.) – różnica jest więc znaczna.

Zapobieganie niszczeniu środowiska naturalnego oraz neutralizacja skutków jego degradacji wymaga wydatkowania środków finansowych. Finansowanie ochrony środowiska odbywa się za pomocą wielu instrumentów finansowych i instytucji. Najważniejszymi źródłami finansowania ochrony środowiska w Polsce są: budżet centralny, budżety samorządów terytorialnych, środki własne podmiotów gospodarczych i gospodarstw domowych, fundusze, banki oraz zagraniczne środki finansowe – przypomina GUS w opublikowanym właśnie opracowaniu „Ekonomiczne aspekty ochrony środowiska 2024”.

Nakłady

W strukturze finansowania nakładów na środki trwałe na ochronę środowiska dominują środki własne, następnie środki z budżetu centralnego naprzemiennie z funduszami ekologicznymi. W 2023 r. środki własne stanowiły 55% nakładów na ochronę środowiska, fundusze ekologiczne, pożyczki i kredyty 19%, środki z budżetu centralnego 13%, z zagranicy i z innych źródeł pochodziło po ok. 9% i 3%.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska według sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności (ceny bieżące) pokazują stopniowy wzrost  wydatków ponoszonych na ten cel we wszystkich sekcjach.

Nakłady ogółem wzrosły z 10 926,2 mln zł w 2010 r. do 18 213,7 mln zł w roku 2023. Dane dotyczące sekcji „Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo” pokazują jednak spadek nakładów od 2020 roku – wynosiły wtedy 8,3 mln zł, przez 6,4 mln zł w 2022 r. do 6,3 mln zł w 2023 r.

„Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo” zwiększyło znacznie nakłady na środki trwałe służące gospodarce wodnej – w 2010 było to 0,2 mln zł, w 2020 – 1 mln zł a w 2023 – 1,7 mln zł (przy 4311,5 mln zł nakładów ogółem na ten cel).

Emisje

Wielkość emisji dwutlenku węgla (bez emisji z biomasy) w Polsce w okresie objętym rachunkiem, tj. w latach 2008-2022 nie zmieniała się znacząco i wynosiła rocznie od 319 (w 2014 r.) do 353 (w 2017 i 2018 r.) mln ton.

Emisja z działalności podmiotów gospodarczych stanowiła ok. 85% ogólnej emisji, natomiast ok. 15% emisji dwutlenku węgla pochodziło z gospodarstw domowych.

Największym emitentem CO2 były jednostki zakwalifikowane do sekcji D (Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych). Emisja z tych jednostek wyniosła od ok. 126 (w 2020 r.) do ok. 162 (w 2008 i 2011 r.) mln ton.

Również wielkość emisji podtlenku azotu w latach objętych rachunkiem miała zbliżoną wartość i wynosiła od 72 tys. ton w 2015 r. do 87 tys. ton w 2008 r. W 2022 r. emisja ta wyniosła 76 tys. ton. Emisja z działalności podmiotów gospodarczych stanowiła ok. 98% ogólnej emisji, ok. 2% emisji pochodziło z gospodarstw domowych.

W strukturze emisji podtlenku azotu według rodzajów działalności gospodarczej zarówno w Polsce, jak i w Unii Europejskiej dominuje emisja z podmiotów gospodarczych należących do sekcji A – rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Stanowi ona ok. 84% ogólnej emisji N2O.

Wielkość emisji metanu w latach 2008-2022 wyniosła średnio ok. 2,0 mln ton rocznie, z tego emisja z działalności podmiotów gospodarczych stanowiła ok. 92% ogólnej emisji, natomiast emisja z gospodarstw domowych stanowiła ok. 8%. W 2022 r. emisja pochodząca z gospodarstw domowych wyniosła 0,1 mln ton.

W strukturze emisji CH4  w okresie objętym rachunkiem dominującymi były dwie sekcje, tj. sekcja B – górnictwo i wydobywanie oraz sekcja A – rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Sekcje te wyemitowały rocznie razem ok. 2,2 mln ton metanu, a ich łączny udział w ogólnej emisji metanu wynosił ok. 72% – wyliczył GUS (dane za 2022 r.).

Trzeba zauważyć, że „Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo” (sekcja A) dają w Polsce 38,8 proc. emisji metanu, a w UE 58,3 proc. (dane z 2022 r.) – różnica jest więc znaczna.

Podatki

Przy zestawianiu podatków związanych ze środowiskiem, jako podatek przyjmuje się płatność, której podstawą opodatkowania jest jednostka fizyczna (lub odpowiednik jednostki fizycznej) czegoś, co ma udowodniony negatywny wpływ na środowisko i która jest uznawana za podatek w systemie ESA.

Podatki związane ze środowiskiem przyporządkowuje się do następujących czterech grup rodzajowych: podatki od energii (E – energy), podatki od transportu (T – transport), podatki od zanieczyszczeń (P – pollution), podatki z tytułu użytkowania zasobów naturalnych (R – resources).

Wysokość podatków związanych ze środowiskiem w Polsce w badanym okresie wzrosła z 36 mld zł w 2008 r. do 85,8 mld zł w 2022 r. – informuje GUS.

Największy udział w podatkach związanych ze środowiskiem miały podatki od energii. Ich udział w ogólnej wysokości podatków środowiskowych wyniósł od 83% w 2008 i 2009 r. do 91% w 2022 r. Najmniejszy udział miały podatki od zasobów naturalnych (od 0,1% w 2017, 2018 i 2019 oraz 2021 i 2022 r. do 0,5% w 2008 i 2009 r.). Udział podatków transportowych wyniósł od 6% do 9% ogółu podatków związanych ze środowiskiem. Udział podatków od zanieczyszczeń plasował się od 3% do 8%.

W Polsce w 2022 r. udział podatków związanych ze środowiskiem w relacji do PKB wyniósł 2,8%, dla Unii Europejskiej udział ten wyniósł 2%.

Struktura podatków związanych ze środowiskiem według rodzajów działalności gospodarczej i gospodarstw domowych pokazuje spadek podatków płaconych przez sekcję „Rolnictwo”.

Największy roczny udział w podatkach związanych ze środowiskiem miała sekcja H – transport i gospodarka magazynowa (15%-24%), następnie sekcja C – przetwórstwo przemysłowe (12%-35%) i sekcja G – handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle (3%-10%). Udział gospodarstw domowych kształtował się na poziomie 25%-38%.

Produkcja globalna całego sektora towarów i usług środowiskowych w 2021 r. (jest tu wliczane m.in. rolnictwo ekologiczne) wyniosła 156,2 mld zł – podaje też GUS.