Ministerstwo Rolnictwa przygotowało projekt nowelizacji Planu Strategicznego dla WPR, który uwzględnia zmiany planowane w UE.

W UE procedowany jest projekt umożliwiający państwom członkowskim wprowadzenie w ramach ekoschematów lub interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych wsparcia za realizację wymogów określonych w ramach normy GAEC 2 (Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych) oraz wydłużenie do 7 lat okresu, po którym grunt orny wykorzystywany do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych przekształcany jest w trwały użytek zielony (TUZ).

Więcej o tych zmianach:

MRiRW: Coraz bliżej kolejnego uproszczenia Wspólnej Polityki Rolnej

PE za zmianami w WPR – ryczałt dla małych gospodarstw zwiększony dwukrotnie?

I MRiRW stwierdza, że w związku z planowaną zmianą przepisów unijnych, potrzebna jest nowelizacja ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, która pozwoli na:

• wprowadzenie nowej formy wsparcia finansowego dla rolników w ramach interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznej „Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo”, co ma umożliwić uzyskanie rekompensaty poniesionych kosztów i utraconych dochodów wynikających z realizacji wymogów ustanowionych w ramach normy GAEC 2, które sprzyjają ochronie torfowisk i pozostałych obszarów podmokłych poprzez zapobieganie ich odwadnianiu, zachowanie trwałych użytków zielonych czy wykluczenie głębokiej orki. Nowa interwencja będzie sprzyjała przekształcaniu gruntów ornych w użytki zielone, co pozwoli na zachowanie i regenerację gleb organicznych na obszarach objętych normą GAEC 2, a także przyczyni się do ograniczania lub zapobiegania emisji gazów cieplarnianych – zapowiada MRiRW. Jak szacuje, z możliwości ubiegania się o nowe wsparcie skorzysta ok. 222 tys. rolników. Przewidywany budżet na nową interwencję wyniesie łącznie na kampanie przeprowadzane w latach 2026-2027 ok. 306,83 mln zł (ok. 68,95 mln EUR).
• zmianę definicji trwałych użytków zielonych (TUZ), poprzez wydłużenie okresu, po którym grunt orny wykorzystywany do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych przekształcany jest w trwały użytek zielony – proponuje się przyjęcie siedmioletniego okresu, po upływie którego grunt orny zostanie uznany za TUZ. Ma to pozwolić na elastyczność w gospodarowaniu gruntami, korzystną zwłaszcza dla hodowców zwierząt gospodarskich, którzy w żywieniu zwierząt wykorzystują trawy. Ograniczy także przypadki orki wykonywanej wyłącznie w celu uniknięcia przekształcenia gruntu w TUZ, co będzie sprzyjać ochronie gleby i poprawie stosunków wodnych. Takie podejście pozwoli również na skoncentrowaniu działań ochronnych na najbardziej wartościowych przyrodniczo TUZ – przekonuje MRiRW.

Definicja TUZ określona w obowiązującej ustawie PS WPR stanowi, że TUZ-y są to grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych, które nie były objęte zmianowaniem upraw przez co najmniej pięć lat. Jak podano, szacunkowe dane ARiMR wskazują, że w 2025 roku około 187 tys. rolników po raz piąty zadeklarowało uprawę, która w kolejnym, szóstym roku może potencjalnie skutkować przekształceniem/przekwalifikowaniem około 146 tys. ha gruntów ornych w TUZ. Jest to powierzchnia potencjalna, która w przypadku zmiany definicji TUZ w zakresie wydłużenia okresu z 5 do 7 lat, po którym grunt orny z nieprzerwaną uprawą trwa na tym gruncie, nie zostanie przekształcony/ przekwalifkowany w TUZ.

Zobowiązania PROW będą dokończone w PS dla WPR

Dotyczy to wieloletnich zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych i zalesieniowych.

Zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach PROW 2014-2020 w ramach Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone, Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 oraz Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 ostatni raz były podejmowane w 2022 r. na okres 5 lat. Oznacza to, że realizacja tych 5-letnich zobowiązań zakończy się 14 marca 2027 r., przy czym zgodnie z zasadą n+3 zobowiązania te mogą być finansowane ze środków PROW 2014-2020 maksymalnie do końca 2025 r. Jednocześnie, zgodnie z przepisami oraz wytycznymi UE, w związku ze zmianą źródła finansowania tych zobowiązań, a także w związku z wygaśnięciem z końcem 2025 r. przepisów UE dotyczących Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020, konieczne jest dostosowanie tych zobowiązań do przepisów UE dotyczących okresu programowania na lata 2023-2027. Aby możliwe było sfinansowanie ostatniego roku realizacji ww. zobowiązań podjętych w 2022 r. ze środków PS WPR 2023-2027, konieczne jest zatem uwzględnienie tych zobowiązań w przepisach ustawy PS WPR.

Podobne rozwiązanie ma dotyczyć wieloletnich zobowiązań zalesieniowych: proponuje się uwzględnienie tych zobowiązań jako płatności w formie premii z tytułu zalesień za kontynuację zobowiązań podjętych w ramach planu rozwoju obszarów wiejskich (PROW 2004-2006), Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 lub Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020. Premie te przyznawane będą do gruntów objętych zobowiązaniem w ramach działania zalesieniowego PROW 2004-2006, PROW 2007-2013 lub PROW 2014-2020.

Dobrostan zwierząt bardziej zróżnicowany dla wszystkich zwierząt

Proponuje się rozszerzenie możliwości określania współczynnika zmiany liczby punktów uzyskiwanych za realizację danej praktyki także dla praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt w ramach ekoschematu Dobrostan zwierząt w odniesieniu do świń i bydła. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o PS WPR, minister właściwy do spraw rozwoju wsi w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych może różnicować stawki płatności dobrostanowych w zależności od liczby zwierząt w gospodarstwie kwalifikujących się do tych płatności w odniesieniu do owiec, kóz, koni oraz drobiu. Projektowane rozszerzenie możliwości określania współczynnika zmiany liczby punktów w ramach ekoschematu Dobrostan zwierząt umożliwi różnicowanie stawek w ramach wszystkich gatunków zwierząt objętych tą interwencją.

Koszt dostosowania systemów informatycznych i procedur ARiMR do zmian wynikających z projektowanej ustawy ma wynieść około 12,4-14,6 mln zł brutto.