Dzisiaj Komisja Europejska opublikowała badanie szacujące potencjał łagodzenia zmiany klimatu 19 strategicznych planów WPR na okres 2023-2027.

Stwierdzono w nim, że plany te mają potencjał, aby znacząco przyczynić się do realizacji celów klimatycznych w sektorze gruntów, z szacowanym potencjałem łagodzenia do 31 milionów ton ekwiwalentu dwutlenku węgla rocznie, głównie w zakresie sekwestracji dwutlenku węgla i redukcji emisji z gleby.

Płodozmian lub dywersyfikacja upraw, ekspansja upraw okrywowych i przejście na rolnictwo ekologiczne to trzy praktyki rolnicze, które w największym stopniu przyczyniają się do szacowanego potencjału łagodzenia (łącznie 78%). Jeśli chodzi o instrumenty WPR, eko-programy odpowiadają za 38% szacowanego potencjału łagodzenia, a zobowiązania środowiskowe i klimatyczne w ramach rozwoju obszarów wiejskich za 30%.

Analiza wskazuje ponadto na potencjalny pozytywny wkład w ochronę istniejących pochłaniaczy dwutlenku węgla wynoszący 29 milionów ton CO2 rocznie w ramach 19 strategicznych planów WPR objętych badaniem. Wsparcie dla utrzymania rolnictwa ekologicznego stanowi ponad połowę (54%) szacowanego potencjału ochronnego, a następnie utrzymanie (lub zarządzanie) leśnictwa (22%) i ochrona użytków zielonych (18%).

Należy zauważyć, że potencjały łagodzenia i ochrony są szacowane corocznie, więc mogłyby być realizowane co roku od 2023 do 2027 r. To, czy potencjały te zostaną w pełni zrealizowane i jaka będzie skala ich wkładu w realizację celów klimatycznych na rok 2030, będzie zależeć od ostatecznego wdrożenia środków oraz ich rocznej dodatkowości również w porównaniu z poprzednim okresem programowania WPR, czego nie można ocenić na tym etapie.

Wynikowa analiza wyznacza punkt wyjścia do opracowania bardziej dopracowanej metodologii wykorzystującej dane państw członkowskich dotyczące rzeczywistego wdrażania środków i bardziej precyzyjnych współczynników łagodzenia dla wspieranych praktyk rolniczych. Z drugiej strony może przyczynić się do zmniejszenia obecnego wysokiego poziomu niepewności w krajowym spisie emisji i pochłaniania w sektorze gruntów. Badanie obejmuje zalecenia skierowane do organów krajowych w tym zakresie. Komisja nadal współpracuje ze wszystkimi państwami członkowskimi w celu poprawy działań, monitorowania i sprawozdawczości związanych ze strategicznymi planami WPR i łagodzeniem zmiany klimatu.

Sprawozdanie  z postępów w działaniach na rzecz klimatu z 2024 r. opublikowane przez Komisję Europejską w październiku 2024 r. wykazało, że emisje rolnicze zmniejszyły się o 2% między 2022 a 2023 r., przy jednoczesnym utrzymaniu lub zwiększeniu produkcji w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego wszystkim obywatelom UE. Trwają prace nad dalszym postępem, w szczególności w zakresie sekwestracji dwutlenku węgla.

Plany strategiczne WPR przeznaczają 32% całkowitego budżetu WPR na dobrowolne działania promujące cele środowiskowe, klimatyczne i dobrostanu zwierząt. 35% użytków rolnych UE powinno skorzystać z działań na rzecz zarówno sekwestracji dwutlenku węgla, jak i redukcji emisji podtlenku azotu. Postępy odnotowano również w zakresie ochrony zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi, przy czym znaczne wysiłki w zakresie ochrony gleby obejmują dobrowolne praktyki obejmujące 47% użytków rolnych UE. Oprócz WPR wiele funduszy UE, takich jak LIFE, Horyzont Europa (w szczególności Mission Soil) i Fundusze Spójności, jest dostępnych w celu zachęcania do usuwania dwutlenku węgla.

*

UE ma ambicję stać się neutralną dla klimatu do 2050 r. Wszystkie sektory muszą odegrać swoją rolę, w tym sektor rolnictwa i rolnictwa, poprzez redukcję emisji i przyczynianie się do zwiększenia pochłaniania dwutlenku węgla w UE (w glebie, elementach krajobrazu itp.).

W perspektywie roku 2050 niezwykle istotne jest przeprowadzenie oceny wpływu polityk, tak aby państwa członkowskie mogły zaplanować odpowiednie środki, które pozwolą im zmierzać ściśle do osiągnięcia celów klimatycznych.

Opublikowane dziś badanie analizuje potencjalny wkład 19 strategicznych planów WPR, obejmujących 18 państw członkowskich, w redukcję emisji gazów cieplarnianych (GHG), zwiększenie usuwania dwutlenku węgla i ochronę istniejących zasobów węgla. Po raz pierwszy ustanawia ono powiązanie między instrumentami zaplanowanymi w strategicznych planach WPR przez państwa członkowskie a ich potencjałem łagodzenia na poziomie UE, ale nie uwzględnia wkładu innych polityk i środków wdrożonych w państwach członkowskich poza strategicznymi planami WPR oraz ich potencjału łagodzenia i ochrony.

Proces szacowania dostarcza szacunkowych danych, przy czym poziom niepewności zależy od informacji dostępnych w CSP, zastosowanych współczynników łagodzenia oraz założeń przyjętych przy szacowaniu obszaru, na którym stosowana jest dana praktyka rolnicza.

18 państw członkowskich obejmuje łącznie 92% europejskiej powierzchni użytkowanych użytków rolnych i odpowiada za około 95% szacowanych emisji gazów cieplarnianych w UE z rolnictwa. Objęte państwa członkowskie to Austria, Belgia, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Irlandia, Włochy, Łotwa, Holandia, Polska, Portugalia, Rumunia, Hiszpania i Szwecja.

Szacunkowy roczny potencjalny wkład 19 Strategicznych Planów WPR w wysokości 31 milionów ton jest rozłożony pomiędzy 9 milionów ton redukcji emisji gazów cieplarnianych i 22 miliony ton zwiększonego sekwestrowania węgla rocznie. Te szacunkowe roczne potencjalne skutki stanowią odpowiednio 2,6% szacowanych emisji zgłoszonych w ramach Wspólnego Formatu Sprawozdawczego (CRF) Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC) w sektorze 3 – Rolnictwo w 2021 r. dla UE-18 oraz 10,9% szacowanych netto pochłaniań zgłoszonych w ramach Sektora 4 CRF – LULUCF. Jednocześnie stanowią one 43% różnicy między poziomami emisji w 2021 r. a liczbą związaną z rolnictwem w 2030 r. oraz 56% wymaganego wzrostu pojemności pochłaniacza w celu osiągnięcia celu LULUCF na 2030 r. dla UE-18.

Badanie zostanie ukończone po dodaniu pozostałych 9 planów strategicznych WPR, których wdrożenie planowane jest na początek 2025 r.

W tym samym czasie rozpoczęto działania mające na celu budowanie potencjału, angażując właściwe organy państw członkowskich w szkolenie ekspertów krajowych w zakresie wdrażania metodologii badania, co ma na celu zwiększenie dokładności szacunków.

Źródło informacji: Komunikat prasowy KE AGRI