A to oznacza konieczność wprowadzenia przesunięć w planach dotyczących wielkości finansowania dla kilku interwencji.

Zmiany mają być wprowadzone w efekcie postulatów Komitetu Monitorującego, wskazującego na „niedostosowanie wysokości alokacji niektórych interwencji Planu i wynikającą z tego potrzebę wprowadzenia modyfikacji”.

Na co zaplanowano za mało?

Zbyt mało jest pieniędzy na kilka interwencji, a te braki uchwała KM uzasadnia następująco:

• Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność (dotacje)

Niedobór środków występuje w obszarach C oraz D (C (inwestycje w przechowalnictwo i przygotowanie do sprzedaży) – 400 mln zł, D (maszyny do zbioru produktów rolnych) – 560 mln zł). Zwiększenie alokacji interwencji o 15 mln euro pozwoli objąć dofinansowaniem dodatkowe operacje z obszaru C.

• Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność (instrumenty finansowe)

Oferta FGR Plus skierowana do rolników (interwencja 1.10.1.2) cieszy się ogromnym zainteresowaniem (udzielone gwarancje do kredytów przekroczyły 1 mld zł). Zasilenie budżetu tej interwencji kwotą 65 mln euro umożliwi Bankowi Gospodarstwa Krajowego oraz bankom kredytującym zapewnienie rolnikom, w kolejnych latach wdrażania FGR Plus, dostęp do taniego kapitału, który będzie uzupełnieniem do akcji kredytowej, która zostanie uruchomiona ze środków z uwolnionych zasobów instrumentu finansowego PROW 2014-2020.

• Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu

W ramach interwencji I.10.4  przeprowadzono jeden nabór wniosków (23 października – 20 listopada 2024 r.), złożono 28 tysięcy wniosków o przyznanie pomocy na kwotę ok. 5,8 mld zł. Pierwotny budżet interwencji wynosił ok. 930 mln zł, co oznaczało, że pokrywał zapotrzebowanie jedynie w ok. 16%. W 2025 r. MRIRW dokonało zmiany PS WPR, zwiększając budżet tej interwencji do ok. 420 mln euro, czyli praktycznie podwajając budżet pierwotny, co pozwoliło pokryć zapotrzebowanie na środki na poziomie 31% zapotrzebowania.

Pomimo dokonanych zwiększeń budżetu, kilkanaście tysięcy wniosków w dalszym ciągu nie mieści się w dostępnym limicie. W związku z powyższym proponowane jest zwiększenie alokacji interwencji o 248 mln euro. Po dokonaniu ww. zwiększenia, możliwe będzie zakontraktowanie dodatkowo ok. 4,6 tys. wniosków z naboru 2024 r.

• Scalanie gruntów wraz z zagospodarowaniem poscaleniowym

Tu w pierwszej turze naborów złożono wnioski na 95% alokacji interwencji, z czego zakontraktowano ok. 78% alokacji. Do przeprowadzenia kolejnej tury naborów potrzebne jest odpowiednie zwiększenie budżetu interwencji. Ze względu na długotrwałość realizacji inwestycji i kończący się w 2029 r. okres wdrażania interwencji, jakiekolwiek ewentualne zwiększenie budżetu tej interwencji powinno nastąpić jak najszybciej tak aby nabory mogły zostać przeprowadzone jeszcze w tym roku. Zminimalizuje to ewentualne ryzyko nieukończenia projektów przed końcem okresu kwalifikowalności wydatków i powstania oszczędności na tyle późno, że niemożliwe może okazać się dokonanie dalszych realokacji. Proponowane jest zasilenie tej interwencji kwotą 25,2 mln euro.

• Infrastruktura na obszarach wiejskich oraz wdrożenie koncepcji inteligentnych wsi – Smart Village

Niezbędne jest nieznaczne zwiększenie środków. Dla tego zakresu przeprowadzonych zostanie 16 naborów regionalnych (wojewódzkich). Pierwotny limit środków będący w dyspozycji każdego z województw odpowiadał kwocie euro równej maksymalnej wysokości pomocy dla jednej operacji (10 mln zł). W związku z umocnieniem kursu PLN względem EUR i sposobem obliczania kwot możliwych do udostępnienia w regulaminach naborów, zachodzi ryzyko, że podmioty wdrażające byłyby zmuszone udostępnić dla danego naboru kwotę uniemożliwiającą objęcie dofinansowaniem operacji, dla której wnioskodawca ubiega się o maksymalną kwotę pomocy. Nieznaczne zwiększenie alokacji powinno pomóc zapobiec takiej sytuacji.

• Premie dla młodych rolników

W przeprowadzonym w okresie 01.06.2026 – 31.07.2026 naborze złożono zdecydowanie więcej wniosków o przyznanie pomocy niż w latach poprzednich. Wynikało to m.in. podniesienia do 300 000 zł wysokości premii dla operacji przewidujących rozwój produkcji zwierzęcej. Zapotrzebowanie na środki wynikające ze złożonych wniosków przekracza dostępną alokację interwencji o ponad 210 mln euro. Na tym etapie proponowane jest zasilenie budżetu tego instrumentu wsparcia o 165 mln euro. Dzięki temu objętych wsparciem zostanie dodatkowo ok. 2,7 tys. młodych rolników.

• Tworzenie grup producentów i organizacji producentów PROW 2014-2020

Zainteresowanie w ostatnim naborze z PROW okazało się prawie pięciokrotnie wyższe od zakładanego. Kwotę na sfinansowanie zobowiązań wymaga zwiększenia o 14 mln euro.

• Na wprowadzenie nowej interwencji: „Inwestycje wspierające odporność gospodarstw rolnych” ma trafić 80 mln euro.

Na co zaplanowano za dużo?

Na te powyższe działania zostaną przesunięte pieniądze z tych interwencji, na które zaplanowano więcej, niż okazało się możliwe do wykorzystania.

Wskazano na następujące interwencje:

• Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE

Zostanie niewykorzystane 87 mln euro.

• Inwestycje zapobiegające ASF

Tu pozostaje 18,5 mln euro.

• Inwestycji poprawiających dobrostan

Tu jest jeszcze 168 mln euro.

• Rozwój małych gospodarstw

Tu zostaje 120,3 mln euro.

• Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie i poza gospodarstwem

Niewykorzystane 90 mln euro.

• Rozwój usług na rzecz rolnictwa i leśnictwa (instrumenty finansowe)

Zostaje 25 mln euro.

• Dopłaty do składek ubezpieczenia zwierząt gospodarskich

Zostanie 30 mln euro (60 proc. alokacji).

• Dofinansowanie Funduszy Wzajemnościowych

Będzie uruchomione w 2027 r. i „nie uda się wykorzystać całości alokacji tego instrumentu”. Zostaje 36 mln euro (z 56 mln planowanych).

• Tworzenie i rozwój organizacji producentów i grup producentów rolnych

Dotychczasowe nabory wniosków obciążają budżet na to działanie jedynie w około 8%. Zakładając, że w latach 2026 i 2027 nastąpi dalszy wzrost zainteresowania, aktualny budżet zostanie wykorzystany tylko w około 40% – podano, zmniejszając budżet o ok. 14 mln euro.

• Promowanie, informowanie i marketing dotyczący żywności wytwarzanej w ramach systemów jakości żywności

Tu „oszczędzono” 17 mln euro.

• Rozwój współpracy producentów w ramach systemów jakości żywności

Tu niewykorzystane zostaje 11 mln euro.

Na co to wystarczy?

„Proponowane realokacje umożliwiają lepsze dopasowanie budżetów poszczególnych interwencji do zapotrzebowania na środki” – przekonuje uzasadnienie. Ma to prowadzić do objęcia pomocą ponad 7,5 tys. operacji.

Trzeba zauważyć, że zapotrzebowanie wykazane w naborach nie zostało przewidziane w planie nieraz w znacznym stopniu.

Udzielenie dwóch kredytów w ramach interwencji „Rozwój usług na rzecz rolnictwa i leśnictwa” pokazuje, że instrument był nietrafiony. Z kolei małe zainteresowanie ubezpieczeniami zwierząt powinno dziwić, a zbyt małe wykorzystanie środków na „Rozwój małych gospodarstw” pokazuje, że interwencję przygotowano w sposób nie pozwalający zainteresowanym na skorzystanie z dostępnych środków.

Będą wnioski?