Dziś, 2 marca 2026 r., przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i prezydent Konfederacji Szwajcarskiej Guy Parmelin podpisali szeroko zakrojony pakiet umów mających na celu pogłębienie i rozszerzenie relacji między UE a Szwajcarią.

Pakiet ustanawia nowoczesne ramy prawne dla UE i Szwajcarii, umożliwiając bezproblemowy dostęp do rynku liczącego 460 milionów konsumentów w kluczowych sektorach, przynosząc korzyści ekonomiczne obu stronom. Ujednolicając normy i przepisy w ściśle zintegrowanych obszarach, pakiet zapewni pewność prawną, uprości handel towarami, takimi jak wyroby medyczne i produkty spożywcze, oraz ułatwi transgraniczne dostawy dla przedsiębiorstw po obu stronach granicy. Ponadto zapewni spójniejsze przepisy dla osób mieszkających, pracujących lub studiujących po drugiej stronie granicy UE-Szwajcaria. Szwajcaria będzie uczestniczyć w rozwoju prawodawstwa w obszarach objętych pakietem i będzie miała możliwość wpływania na te przepisy w trakcie ich projektowania.

Pakiet obejmuje aktualizacje czterech już istniejących umów, które dają Szwajcarii dostęp do rynku wewnętrznego UE, dotyczących transportu lotniczego, transportu lądowego, swobodnego przepływu osób oraz wzajemnego uznawania oceny zgodności. Dostosowanie tych umów do nowoczesnych standardów umożliwi obywatelom i przedsiębiorstwom po obu stronach pełne korzystanie z praw w nich gwarantowanych i stworzy równe warunki działania dla biznesu.

Ponadto wprowadza następujące nowe umowy:

• Nowe porozumienie w sprawie bezpieczeństwa żywności ustanowi wspólny obszar bezpieczeństwa żywności obejmujący wszystkie wymiary łańcucha żywnościowego.
• Nowe porozumienie w sprawie energii elektrycznej umożliwi Szwajcarii udział w wewnętrznym rynku energii elektrycznej UE.
• Nowe porozumienie w sprawie zdrowia umożliwi Szwajcarii udział w unijnych mechanizmach i organach zajmujących się poważnymi transgranicznymi zagrożeniami dla zdrowia. Dotyczy to w szczególności Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz Systemu Wczesnego Ostrzegania i Reagowania.
• Nowe porozumienie wprowadza stały i sprawiedliwy wkład finansowy Szwajcarii na rzecz spójności gospodarczej i społecznej w ramach Unii, odzwierciedlający poziom partnerstwa i współpracy między stronami.
• Nowa umowa obejmie udział Szwajcarii w pracach Agencji UE ds. Programu Kosmicznego w zakresie działań związanych z komponentami Galileo i Europejskiego Systemu Wspomagania Satelitarnego (EGNOS) unijnego programu kosmicznego.

Częścią pakietu jest aktualizacja postanowień dotyczących rozstrzygania sporów w umowie o handlu produktami rolnymi, tak aby były one zgodne z najnowszymi umowami o wolnym handlu, których stronami są Unia Europejska i Szwajcaria.

Każda umowa umożliwiająca udział Szwajcarii w rynku UE będzie odzwierciedlać ewolucję prawodawstwa UE w danym obszarze i zapewni dynamiczne stosowanie go przez Szwajcarię. Umowy będą zawierać postanowienia dotyczące rozstrzygania sporów, a w stosownych przypadkach będą miały zastosowanie zasady dotyczące pomocy państwa.

Oprócz protokołu dotyczącego współpracy parlamentarnej pakiet zawiera również Wspólną Deklarację w sprawie ustanowienia dialogu na wysokim szczeblu na temat szerokiego pakietu dwustronnego i możliwego dalszego rozwoju stosunków dwustronnych między Unią Europejską a Szwajcarią.

Ponadto pakiet zawiera umowę o udziale Szwajcarii w programach unijnych, którą komisarz Zaharieva i radny federalny Parmelin podpisali oddzielnie 10 listopada 2025 r. w Bernie. Umowa otworzyła Szwajcarii drogę do udziału w programach Horyzont Europa, Euratom Badania i Szkolenia, ITER/F4E (Fusion for Energy), Cyfrowa Europa, Erasmus+, a także EU4Health. Jej wczesne podpisanie i tymczasowe stosowanie umożliwiło podmiotom UE i Szwajcarii nawiązanie współpracy badawczej już w ramach obecnych programów prac.

Tło

Przewodnicząca Ursula von der Leyen rozpoczęła negocjacje wraz z Violą Amherd, ówczesną prezydent Konfederacji Szwajcarskiej, w marcu 2024 roku. Negocjacje, prowadzone pod politycznym przewodnictwem komisarza Maroša Šefčoviča, zakończyły się w grudniu 2024 roku.

Podpisanie umowy stanowi ważny krok w kierunku sfinalizowania ratyfikacji szerokiego pakietu. Umożliwi obu stronom przyspieszenie procesu ratyfikacji.

Źródło informacji: komunikat prasowy Komisji Europejskiej