Zaplanowana zmiana w Planie Strategicznym dla WPR wprowadza nowy poziom podstawowej stawki płatności do hektara – płatność minimalną, traktowaną jako gwarantowana wypłata płatności dla rolnika.

Cichutko przeszła majowa uchwała Komitetu Monitorującego Plan Strategiczny dla WPR, o 10 procent zmniejszająca wysokość „planowanej kwoty jednostkowej podstawowego wsparcia dochodów” i wprowadzająca ją jako „stawkę minimalną”.

Zmiana oznacza tymczasem możliwy ważny spadek płatności podstawowej na ha, przed 2023 roku nazywanej jednolitą płatnością obszarową.

Przedstawiciel wskazany do Komitetu Monitorującego przez Krajową Radę Izb Rolniczych jako jedyny zagłosował przeciw tej uchwale.

„Stawka minimalna” wspiera rolników?

„Zaproponowana wysokość stawki minimalnej jest niższa o 10% od wysokości stawki planowanej w danym roku i wynosi 102,98 EUR/ha w 2025 r., 104,26 EUR/ha w 2026 r., 91,13 EUR/ha w 2027 r. Wprowadzenie minimalnej stawki przyczyni się do lepszego zarządzania Planem przez Instytucję Zarządzającą oraz zwiększy pewność wnioskujących o płatności bezpośrednie odnośnie do wysokości tych płatności, a w konsekwencji umożliwi adekwatne planowanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności rolniczej przez beneficjentów PS WPR” – zachwala proponowaną zmianę Planu Strategicznego w majowej uchwale Komitet Monitorujący.

Jak miało być?

Obecny zapis w PS dla WPR powiada tylko:

„Stawka maksymalna na 2023 r. wynosi 127,4 EUR/ha i stanowi ok. 117% stawki planowanej, natomiast w latach 2024-2026 stawka maksymalna wynosi od 128,77 EUR/ha do 131,75 EUR/ha, a jej stosunek do stawki planowanej w poszczególnych latach wynosi odpowiednio: ok. 114% w 2024 r., ok. 113,9% w 2025 r. oraz ok. 113,7% w 2026 r.

Mając na uwadze doświadczenia z ostatnich lat wdrażania tego wsparcia (przed 2023 r. jednolita płatność obszarowa) należy uznać taki poziom odchylenia (ok. 17% w 2023 r. oraz ok. 14% w kolejnych latach) stawki maksymalnej od planowanej za uzasadniony. Stawka w roku 2027 jest niższa, gdyż koperta finansowa nie uwzględnia transferu środków z II filaru WPR (brak przepisów UE umożliwiających przesunięcie środków z II na I filar WPR)”.

Ale to odnosi się tylko do stawki maksymalnej. Dodany w majowej uchwale fragment dodany do PS reguluje natomiast stawkę minimalną. Jej wysokość wcześniej w ogóle podana nie była – stawka planowana stanowiła więc punkt odniesienia. PS uwzględniał tylko pozycję: „Planowana kwota jednostkowa”, czyli stawka na ha w euro miała i nadal ma wynosić:

w 2023 roku kalendarzowym – 108,54

w 2024 – 112,93

w 2025 – 114,42

w 2026 – 115,84

w 2027 – 101,26.

Zaplanowana „Całkowita orientacyjna roczna alokacja finansowa (wkład Unii w EUR)” też nie ulega zmianie i wynosi w kolejnych latach, poczynając od 2023 r. : 1 391 463 339,37; 1 512 023 495,24; 1 531 945 549,11; 1 551 028 004,19; 1 355 846 135,06.

Teraz dodano więc nową pozycję – oprócz stawki planowanej, mamy też minimalną stawkę.

Co zagwarantowano rolnikom jako minimalną stawkę?

Po co było takie „zagwarantowanie” najniższego wsparcia na ha rolnikom? Trzeba podkreślić, że na faktyczną wysokość płatności w danej kampanii ma wpływ kurs euro (zwykle ten na ostatni dzień września) i liczba hektarów (czy zwierząt), zgłoszonych do danej płatności.

Podstawowe wsparcie dochodów wynosiło:

– w 2024 roku – 483,20 zł na ha (kurs 30 września 2024 r. – 4,2788 zł za 1 EUR).

– w 2023 roku – 502,35 zł/ha (kurs z 29 września 2023 r. – 4,6283 zł za 1 euro).

Wbrew oczekiwaniom rolników – wynikającym z rosnących potrzeb powodowanych rosnącymi wymaganiami i ze wzrostu kosztów produkcji – płatność podstawowa wykazywała więc w czasie objętym PS dla WPR tendencję malejącą. Pamiętajmy też, że płatność krajowa  do ha – czyli „Uzupełniająca płatność podstawowa” – zgodnie z przepisami unijnymi – z każdym rokiem maleje.

W ubiegłym roku stawki wszystkich dopłat były niskie.

Czytaj też:

Bardzo tanie euro – i bardzo niskie stawki dopłat bezpośrednich

Teraz gwarantuje się rolnikom stawkę minimalną dla podstawowej płatności do ha. Czyżby była zagrożona płatność w PS przewidywana jako „Planowana kwota jednostkowa”?

Płatność minimalna – czyli ile w 2025 roku może wynieść podstawowe wsparcie do ha?

Zakładana płatność minimalna to: 102,98 EUR/ha w 2025 r., 104,26 EUR/ha w 2026 r., 91,13 EUR/ha w 2027 r.

Przewidywana w PS planowana płatność jednostkowa na 2025 rok miała (i ma) wynosić 114,42 euro na ha.

Jest między tymi planami i założeniami  (czy planami i obawami) prawie 12 euro różnicy.

Co więc może czekać rolników? Przy założeniu, że do dopłat zgłoszonych jest tyle samo hektarów i nie ulega zmianie całkowita orientacyjna roczna alokacja finansowa, trzeba jeszcze wziąć pod uwagę kurs euro.

Euro (według kursu podawanego przez EBC) ostatnio drożeje. I to niestety jedyna dobra wiadomość. Kurs na 11 lipca 2025 to 4,2575 zł, a więc mniej niż wynosił kurs przyjmowany ostatnio do dopłat: kurs 30 września 2024 r. wynosił 4,2788 zł za 1 EUR.

A było jeszcze gorzej: minimalny w ciągu ostatniego roku kurs euro zanotowano 27 lutego 2025 – 4.1308 zł, a maksymalny 5 listopada 2024 osiągnął 4.3580 zł. Przeciętny to 4.2625 zł.

Trudno więc spodziewać się nagłego wzrostu kursu.

A to nie zapowiada dobrych stawek dopłat także w tym roku.

Oby więc nie okazało się, że wpisując do Planu Strategicznego minimalne stawki „podstawowego wsparcia dochodów” zaplanowano… ich wykorzystanie. 12 euro różnicy między stawką planowaną a minimalną – zwłaszcza przy niskich stawkach – to kolosalna zmiana.

Rolnicy mieli prawo oczekiwać podstawowego wsparcia dochodów określonego w Planie Strategicznym na poziomie stawki planowanej, a nie minimalnej. Czyżby okazywało się, że będzie inaczej?