Komisja Europejska zaprasza do składania uwag na temat projektu nowego ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych w zakresie pomocy państwa.

Komisja Europejska rozpoczęła dziś konsultacje publiczne  dotyczące projektu prostszego i bardziej uproszczonego ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych (GBER ). Nowa wersja dostosuje rozporządzenie GBER do obecnych warunków społecznych, rynkowych i technologicznych. Komisja zaprasza państwa członkowskie i wszystkie inne zainteresowane strony do zgłaszania uwag do projektu do 23 kwietnia 2026 r.

Rozporządzenie GBER definiuje określone kategorie pomocy państwa jako zgodne z przepisami UE, jeśli spełniają one określone warunki, i zwalnia je z obowiązku uprzedniego zgłoszenia i zatwierdzenia przez Komisję. Umożliwia to państwom członkowskim szybkie udzielenie pomocy, jeśli spełnione są warunki ograniczające zakłócenia konkurencji na jednolitym rynku.

Nowe rozporządzenie GBER będzie wiązać się z mniejszymi obciążeniami administracyjnymi oraz będzie łatwiejsze w interpretacji i stosowaniu. Będzie ono dostosowane do najnowszych zmian społecznych, rynkowych i technologicznych oraz umożliwi większą elastyczność w projektowaniu środków pomocowych.

Po 12 latach stosowania i kilku nowelizacjach, zasady dotyczące wyłączeń grupowych zostaną doprecyzowane i uproszczone. Komisja zaproponuje nowe rozporządzenie GBER przed wygaśnięciem obecnego, czyli z końcem 2026 r., aby przyspieszyć przyznawanie niezbędnej i proporcjonalnej pomocy. Uzasadnienie dołączone do projektu nowego rozporządzenia GBER opisuje najważniejsze zmiany, aby zilustrować zakres tej kompleksowej rewizji.

Główne proponowane zmiany

Dzisiejsza propozycja to najbardziej kompleksowa aktualizacja GBER od czasu jego wejścia w życie, obejmująca szereg obszarów. Główne zmiany obejmują:

• Nowe, proste warunki przyznawania niewielkich kwot pomocy na konkretne projekty lub działania, takie jak badania i rozwój czy ochrona środowiska, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa. Oznacza to łatwiejszy dostęp do pomocy publicznej, w szczególności dla małych spółek o średniej kapitalizacji lub przedsiębiorstw społecznych.
• Skuteczniejsze zaspokajanie potrzeb MŚP, na przykład poprzez bardziej elastyczne instrumenty finansowania ryzyka lub pomoc w formie preferencyjnego traktowania podatkowego opcji na akcje i warrantów dla pracowników, a także poprzez wprowadzenie bardziej dostępnej pomocy dla MŚP w zakresie przedsiębiorstw społecznych.
• Udzielanie pomocy operacyjnej na energię odnawialną stanie się prostsze i możliwe na większą skalę. Przykładowo, roczny budżet całkowity takich programów pomocowych nie będzie już ograniczony do 300 milionów euro, a jednocześnie nadal obowiązywać będzie prosty limit na beneficjenta.
• Zaktualizowane przepisy mające na celu pomoc w rozwiązaniu kryzysu mieszkaniowego poprzez umożliwienie większej intensywności pomocy na środki służące poprawie efektywności energetycznej w projektach budownictwa socjalnego lub taniego oraz dla przedsiębiorstw społecznych zapewniających mieszkania.
• Zaktualizowane przepisy mające na celu stymulowanie działalności badawczo-rozwojowej i innowacji. Młode, innowacyjne firmy o niskim kapitale własnym lub przeznaczające rezerwy gotówkowe na rozwój produktów nie będą już wykluczone z możliwości ubiegania się o pomoc na działalność badawczo-rozwojową i innowacje. Łatwiej będzie udzielać pomocy klastrom innowacyjnym, infrastrukturze badawczej oraz infrastrukturze testowo-eksperymentalnej.
• Silniejsze zachęty do podnoszenia i przekwalifikowywania pracowników w celu zwiększenia konkurencyjności. Na przykład, można przyznać większą pomoc na szkolenie pracowników w zakresie umiejętności cyfrowych i STEM niż w ramach obecnego rozporządzenia GBER.
• Produkcja rolna, rybołówstwo i akwakultura będą kwalifikować się do większości kategorii pomocy, co umożliwi państwom członkowskim wybór przyznania pomocy tym sektorom na mocy ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych lub sektorowych wyłączeń blokowych.
• Jaśniejsze i bardziej elastyczne zasady dotyczące pomocy dla lotnisk. Na przykład nowe rozporządzenie GBER zwiększy dopuszczalną wielkość lotnisk kwalifikujących się do pomocy operacyjnej.
• Wyjaśnienie kwestii zgodności pomocy w formie instrumentów finansowych obsługiwanych przez pośredników finansowych, takich jak fundusze inwestycyjne lub banki.
• Możliwość stosowania tzw. uproszczonych opcji kosztów, takich jak finansowanie ryczałtowe, koszty jednostkowe lub kwoty ryczałtowe jako prostej alternatywy dla dokumentowania „rzeczywistych” kosztów we wszystkich środkach pomocowych, w których konieczne jest określenie kosztów kwalifikowalnych.
• Zniesienie obowiązku oceny programów pomocowych o dużych budżetach .

Następne kroki

Oprócz konsultacji rozpoczętych dzisiaj, projekt rozporządzenia będzie omawiany na spotkaniach Komisji z państwami członkowskimi. Konsultacje publiczne zakończą się 23 kwietnia 2026 r. Proces ten zapewnia państwom członkowskim, a także innym zainteresowanym stronom, wystarczające możliwości zgłaszania uwag do wniosku. Przyjęcie zmienionego rozporządzenia GBER planowane jest na koniec 2026 r., zanim obecne rozporządzenie GBER wygaśnie 31 grudnia 2026 r.

Tło

Artykuł 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej nakłada na państwa członkowskie obowiązek zgłaszania Komisji Europejskiej wszelkiej pomocy państwa i jej wdrażania dopiero po zatwierdzeniu przez Komisję. Rozporządzeniem  upoważniającym Rada zezwala Komisji na deklarowanie, że niektóre kategorie pomocy państwa są zgodne z jednolitym rynkiem i zwolnione z obowiązku zgłaszania.

Rozporządzenie GBER pozwala państwom członkowskim na bezpośrednie wdrażanie szerokiego zakresu środków pomocowych, bez uprzedniej zgody Komisji. Państwa członkowskie wdrażają większość środków pomocowych na mocy GBER: w 2024 r. państwa członkowskie zgłosiły udzielenie pomocy w ramach 6509 środków GBER, co stanowi 69% wszystkich aktywnych środków. Odsetek ten wzrósł z 41% w 2014 r., kiedy rozporządzenie GBER weszło w życie.

Komisja kilkakrotnie zmieniała i przedłużała rozporządzenie GBER. W 2017 r. rozporządzenie GBER zostało zmienione i obejmuje pomoc inwestycyjną dla lotnisk, pomoc operacyjną dla małych lotnisk oraz pomoc inwestycyjną dla portów morskich i śródlądowych. W 2020 r. rozporządzenie GBER zostało zmienione w celu złagodzenia skutków gospodarczych epidemii COVID-19. Od 2021 r. rozporządzenie GBER obejmuje pomoc przeznaczoną na operacje InvestEU, pomoc dla projektów badawczo-rozwojowych, badawczych i innowacyjnych, które otrzymały „Pieczęć Doskonałości” lub są współfinansowane z programu Horyzont Europa, pomoc dla projektów Europejskiej Współpracy Terytorialnej oraz niektóre kategorie pomocy wspierające zieloną i cyfrową transformację. W 2023 r. rozporządzenie GBER zostało ostatnio zaktualizowane w celu ułatwienia pomocy dla sektorów kluczowych dla przejścia do neutralności klimatycznej i przemysłu o zerowej emisji netto.

Komisja zainicjowała rewizję rozporządzenia GBER przed jego wygaśnięciem, aby zapewnić płynne przejście na nowe rozporządzenie. Dzisiejszy wniosek jest następstwem konsultacji publicznych i zaproszenia do składania uwag, które rozpoczęło się w lipcu 2025 r.

Źródło informacji: komunikat prasowy Komisji Europejskiej