Wczoraj posłowie do Parlamentu Europejskiego zatwierdzili swoje stanowisko negocjacyjne w sprawie budżetu UE na lata 2028–2034, w tym zestawienie kwot, jakie chcą przeznaczyć na poszczególne programy finansowe UE.

Budżet UE na lata 2028–2034 (wieloletnie ramy finansowe – WRF) powinien zostać ustalony na poziomie 1,27% unijnego DNB, a obsługa długu dla funduszu odbudowy NextGenerationEU (0,11% DNB) powinna wykraczać poza pułapy budżetowe, zgodnie ze sprawozdaniem okresowym przyjętym przez Komisję Budżetową 26 głosami, przy 9 głosach przeciw i 5 wstrzymujących się. Stanowi to wzrost o 10% w porównaniu z propozycją Komisji z lipca 2025 r ., a posłowie do Parlamentu Europejskiego proponują równomierne rozdysponowanie tych zwiększonych środków na trzy działy budżetu, z których finansowane są priorytety UE, oraz zapewnienie ochrony budżetu przed szokami inflacyjnymi.

Posłowie do Parlamentu Europejskiego twierdzą, że jest to minimalna kwota, jakiej UE potrzebuje, aby wywiązać się ze swoich zobowiązań, odpowiedzieć na oczekiwania obywateli i stawić czoła poważnym wyzwaniom, takim jak wojny na szeroką skalę w Europie, wyzwania gospodarcze i społeczne, luka konkurencyjna oraz pogłębiające się kryzysy klimatyczne i związane z różnorodnością biologiczną. Podkreślają, że kolejny długoterminowy budżet UE musi pozostać budżetem inwestycyjnym, wspierającym polityki UE, obywateli, regiony, przedsiębiorstwa i MŚP, a jednocześnie zapewniającym unijną wartość dodaną w porównaniu z wydatkami krajowymi.

Chociaż sprawozdanie nie zmienia zaproponowanej przez Komisję struktury WRF, posłowie do Parlamentu Europejskiego stanowczo sprzeciwiają się ponownej nacjonalizacji budżetu UE, odrzucając UE „à la carte” i ostrzegając, że podejście Komisji polegające na „jednym planie na państwo członkowskie” może podważyć politykę UE, zmniejszyć przejrzystość i stworzyć konkurencję między beneficjentami.

Wyraźne i większe finansowanie kluczowych programów

Posłowie do Parlamentu Europejskiego opowiadają się za silnymi i odpowiednio finansowanymi politykami, z odrębnym podziałem środków na polityki w ramach krajowych i regionalnych planów partnerstwa, w tym Wspólnej Polityki Rolnej i Polityki Rybołówstwa (w tym dla regionów najbardziej oddalonych), Polityki Spójności, Europejskiego Funduszu Społecznego i Spraw Wewnętrznych. Posłowie podkreślają również, że władze regionalne i lokalne powinny być w pełni zaangażowane w planowanie i wdrażanie programów.

Posłowie do Parlamentu Europejskiego z zadowoleniem przyjmują propozycję Komisji dotyczącą podwojenia finansowania w celu wzmocnienia konkurencyjności UE, jej potencjału obronnego, innowacji, transformacji cyfrowej i zielonej, infrastruktury, zdrowia, edukacji i kultury. Apelują o większe wsparcie dla kluczowych programów, takich jak Europejski Fundusz na rzecz Konkurencyjności (EFK), Horyzont Europa, instrument „Łącząc Europę”, Erasmus+, AgoraEU i mechanizm ochrony ludności, a także o dedykowane finansowanie działań w ramach programu EU4Health oraz działań związanych z programem LIFE w ramach EFK.

Chociaż posłowie popierają zwiększenie środków na działania zewnętrzne, uważają, że proponowana kwota jest wciąż niewystarczająca i wzywają do zwiększenia finansowania na rozszerzenie, rozwój, wsparcie dla Ukrainy, współpracę wielostronną i pomoc humanitarną.

Przejrzystość i odpowiedzialność zagrożone

Posłowie do Parlamentu Europejskiego ostrzegają przed przenoszeniem kluczowych decyzji politycznych do programów prac Komisji bez udziału Parlamentu, podkreślając, że uproszczenie nie może podważać przejrzystości, rozliczalności ani nadzoru demokratycznego. Podnoszą również kwestie powszechnego finansowania niepowiązanego z kosztami, co mogłoby utrudnić prawidłowe audyty. Uznając potrzebę elastyczności, ostrzegają, że elastyczność bez przejrzystości może podważyć zaufanie publiczne do UE. W sprawozdaniu podkreślono również, że poszanowanie wartości UE i praworządności jest warunkiem wstępnym dostępu do funduszy UE, przy jednoczesnym unikaniu karania ostatecznych odbiorców za naruszenia praworządności przez ich rządy.

Strona przychodów

Posłowie do Parlamentu Europejskiego potwierdzają zdecydowane zaangażowanie Parlamentu we wprowadzenie nowych tzw. „zasobów własnych” w celu spłaty długu NextGenerationEU i sfinansowania budżetu UE. Popierają proponowane przez Komisję „podejście koszykowe” dla nowych źródeł dochodów i podkreślają, że muszą one zostać przyjęte wraz z kolejnymi WRF i generować około 60 miliardów euro rocznie. Posłowie wzywają państwa członkowskie do szybkiego osiągnięcia porozumienia w sprawie tych nowych źródeł dochodów i podkreślają, że jeśli niektóre propozycje zostaną usunięte z listy, należy wprowadzić alternatywne rozwiązania. Takie możliwe alternatywy obejmują podatek od usług cyfrowych, podatek od gier hazardowych online, rozszerzenie mechanizmu korygującego od emisji dwutlenku węgla na granicach (CBAM) lub podatek od zysków kapitałowych z kryptowalut.

Proponowane zwiększenia (w cenach bieżących, lista nie jest zamknięta):

Całkowita wielkość WFF: +197,30 mld

Wspólna Polityka Rolna (WPR): +139,31 mld

Fundusze strukturalne i spójności: +78,87 mld

Europejski Fundusz Społeczny (EFS): +124,19 mld

Polityka azylowa i migracyjna, zarządzanie granicami i bezpieczeństwo: +3,82 mld

Europejski Fundusz na rzecz Konkurencyjności (ECF): +30,05 mld

Horyzont Europa: +25 mld

Instrument „Łącząc Europę” (CEF): +9,86 mld

Unijny Mechanizm Ochrony Ludności i gotowość na rzecz ochrony zdrowia (UCPM+): +1,74 mld

Erasmus+: +6,56 mld

NowEU: +2,14 mld

Program Global Europe: +24,06 mld

– Proponujemy budżet europejski, który jest zarówno wystarczający, jak i przewidywalny dla beneficjentów, eliminując niedociągnięcia pierwotnej propozycji Komisji. Poprzez umiarkowany wzrost o 10% zapewniamy odpowiednie środki na nowe priorytety, takie jak obronność i konkurencyjność, jednocześnie w pełni zachowując kluczowe polityki, takie jak rolnictwo i spójność. Apelujemy o wzmocnienie, dedykowane finansowanie dla rolników i regionów, stanowczo odrzucając wszelkie próby łączenia lub rozmywania tych kluczowych priorytetów. Jednocześnie dług NextGenerationEU musi zostać spłacony powyżej pułapów budżetowych, a nie kosztem rolników, MŚP, naukowców ani studentów Erasmusa – powiedział Siegfried Mureşan (EPP, RO), współsprawozdawca.

– Wspólna polityka rolna, fundusze spójności, Europejski Fundusz Społeczny – to nie relikty przeszłości. To kręgosłup europejskiej solidarności. Nowe wyzwania nie mogą zmazać odpowiedzialności. Chcemy budżetu, który służy regionom, beneficjentom i ludziom. Horyzont Europa, Erasmus+, ochrona ludności – te programy nie tylko zaspokajają dzisiejsze potrzeby, ale kształtują przyszłość Europy. Ale ambicja bez zasobów jest pusta. Potrzebujemy nowych, autentycznych zasobów własnych, aby sfinansować rozszerzone obowiązki Europy – powiedziała Carla Tavares (S&D, Portugalia), współsprawozdawczyni.

Następne kroki

Po zatwierdzeniu przez plenarne posiedzenie (głosowanie planowane na 29 kwietnia), Parlament będzie gotowy do rozpoczęcia negocjacji z Radą w sprawie rozporządzenia określającego strukturę i główne wartości budżetu na lata 2028–2034. Rozmowy będą mogły rozpocząć się po uzgodnieniu przez Radę wspólnego stanowiska. Ponieważ rozporządzenie w sprawie WRF wymaga zgody Parlamentu, oczekuje się, że państwa członkowskie uwzględnią wnioski posłów.

Tło

Parlament określił swoje priorytety dotyczące budżetu UE po 2027 roku w maju 2025 roku. Komisja Europejska przedstawiła w lipcu 2025 roku swoją propozycję dotyczącą kolejnego długoterminowego budżetu UE, która – zdaniem czołowych posłów do PE – oznacza realne zamrożenie inwestycji, a jednocześnie obejmuje spłatę pożyczek zaciągniętych w ramach programu NextGenerationEU. Długoterminowy budżet UE to niemal w całości inwestycja w europejskie przedsiębiorstwa, rolników, regiony i społeczeństwo obywatelskie, a jedynie około 6% pokrywa koszty administracyjne.

Źródło informacji: komunikat prasowy Parlamentu Europejskiego