Cypryjska prezydencja w Radzie i przedstawiciele Parlamentu Europejskiego osiągnęli tymczasowe porozumienie w sprawie ukierunkowanej zmiany rezerwy stabilności rynkowej (MSR) w ramach unijnego systemu handlu emisjami dla budynków, transportu drogowego i dodatkowych sektorów (ETS2).

Rezerwa stabilności rynku ma na celu kompensację nierównowagi podaży i popytu w systemie ETS2 poprzez dostosowanie liczby uprawnień do emisji dostępnych w obiegu. Dzisiejsze porozumienie wzmocni rezerwę stabilności rynku i dodatkowo zapewni  stabilny i przewidywalny rynek uprawnień przed pełnym uruchomieniem systemu ETS2 w 2028 roku.

Maria Panayiotou, minister rolnictwa, rozwoju wsi i środowiska Republiki Cypru, powiedziała:

– Dzisiejsze tymczasowe porozumienie zapewnia solidną i przewidywalną rezerwę stabilności rynkowej, niezbędną do płynnego i stabilnego uruchomienia ETS2. Uzgodnione zmiany poprawią płynność rynku, zmniejszą zmienność cen i wzmocnią zdolność systemu do reagowania na nieuzasadnione wzrosty cen. To wzmocni zaufanie i zapewni gospodarstwom domowym, przedsiębiorstwom i państwom członkowskim przewidywalność, której potrzebują w dążeniu do czystszej przyszłości.

Kluczowe elementy umowy

Współustawodawcy potwierdzili główne elementy wniosku Komisji, zgadzając się co do potrzeby wzmocnienia przewidywalności rynku, ograniczenia zmienności i dalszego przeciwdziałania nadmiernym wzrostom cen.

Umowa wydłuża okres obowiązywania rezerwy stabilności rynkowej poza rok 2030, co pomoże utrzymać stabilność cen w dłuższej perspektywie.

Aby jeszcze bardziej zwiększyć zaufanie rynku, tymczasowe porozumienie wzmacnia istniejący mechanizm kontroli cen poprzez podwojenie z 20 do 40 milionów liczby uprawnień, które zostaną udostępnione, gdy koszt emisji dwutlenku węgla przekroczy 45 euro za tonę ekwiwalentu CO2 (w cenach z 2020 r.).

Ponadto umowa zapewni bardziej stopniowe i elastyczne udostępnianie uprawnień, gdy ich liczba w obiegu spadnie poniżej 260 milionów, co ma pomóc zapobiec niepewności na rynku wywołanej przez „efekt progowy”.

Oprócz przyjęcia kluczowych elementów wniosku Komisji, współprawodawcy uzgodnili ograniczoną liczbę uzupełnień. Ustalili, że przyszły przegląd rezerwy stabilności rynku przez Komisję uwzględni liczbę uprawnień pozostałych w rezerwie. Kolejny uzupełniony zapis dotyczy przeglądu systemu ETS2, w tym gruntownej oceny mechanizmów stabilności cen i zasad dotyczących rezerwy stabilności rynku.

Współprawodawcy odnieśli się również do potrzeby inwestycji i wykorzystania dochodów z aukcji ETS2 na środki transformacji klimatycznej i energetycznej w budownictwie i transporcie drogowym, zgodnie z obowiązującymi przepisami UE.

Następne kroki

Tymczasowe porozumienie musi teraz zostać zatwierdzone przez Radę i Parlament Europejski. Następnie zostanie ono formalnie przyjęte przez obie instytucje po weryfikacji prawno-językowej. Zmieniona rezerwa stabilności rynkowej zostanie wdrożona w terminie umożliwiającym pełne uruchomienie ETS2. ETS2 osiągnie pełną operacyjność do 2028 roku, zgodnie z ustaleniami negocjacji w sprawie Europejskiego Prawa Klimatycznego.

Tło

System ETS2, ustanowiony w 2023 r. w ramach pakietu „Fit for 55”, ma na celu ograniczenie emisji z szeregu sektorów gospodarki o 42% do 2030 r. w porównaniu z poziomami z 2005 r.

Dotyczy dystrybutorów dostarczających paliwa do sektora budownictwa, transportu drogowego i niektórych innych sektorów. Dostawcy ci muszą monitorować i raportować emisje ze sprzedawanych przez siebie paliw oraz zrzekać się uprawnień do emisji dwutlenku węgla równoważnych tym emisjom; łączna liczba uprawnień dostępnych w UE zmniejsza się z roku na rok, aby zachęcić do dekarbonizacji.

W odpowiedzi na inicjatywę z lipca 2025 r., popartą przez 19 państw członkowskich i wzywającą do płynnego uruchomienia ETS2, Komisja zaproponowała ukierunkowaną zmianę rezerwy stabilności rynkowej.

Źródło informacji: Rada UE