Podczas marcowego posiedzenia komisji rolnictwa AGRI Parlamentu Europejskiego odbyła się wymiana poglądów z komisarzem Wopkem Hoekstrą na temat wkładu sektora rolnego w realizację unijnych celów klimatycznych.

UE określiła swoje cele klimatyczne na lata 2030 i 2050 oraz uzgadnia i uruchamia środki polityczne mające na celu osiągnięcie celu na 2030 r. i przyspieszenie redukcji emisji.

Ustanowienie celu na 2040 r. w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych w UE będzie miało wpływ na wiele sektorów i terytoriów gospodarczych w UE. Może to wymagać reakcji politycznych w wielu dziedzinach wykraczających poza politykę klimatyczną, takich jak polityka społeczna i polityka rynku pracy. Energia odegra kluczową rolę w tym procesie, ponieważ jej produkcja i wykorzystanie (w tym przez gospodarstwa domowe, przemysł, usługi i transport, w tym morskie i lotnicze) odpowiada za ponad 75% całkowitych emisji. Rolnictwo, odpady i przemysł generują również znaczne ilości emisji innych niż CO2. Unijny sektor użytkowania gruntów (grunty rolne, lasy i inne grunty naturalne) jest obecnie pochłaniaczem netto CO2, co oznacza, że usuwa z atmosfery więcej CO2 niż uwalnia gazy cieplarniane.

W Europejskim prawie o klimacie (art. 4) wzywa się Komisję do przedstawienia wniosku w sprawie ustanowienia pośredniego ogólnounijnego celu klimatycznego na 2040 r. z myślą o osiągnięciu celu neutralności klimatycznej do 2050 r. oraz do opublikowania sprawozdania na temat przewidywanego orientacyjnego budżetu dotyczącego emisji gazów cieplarnianych na lata 2030–2050. Inicjatywa ta ma na celu zaproponowanie celu klimatycznego na 2040 r. z myślą o zmianie europejskiego prawa o klimacie.

W porozumieniu paryskim wezwano również do regularnego aktualizowania ustalonych na szczeblu krajowym wkładów stron w celu zwiększenia zbiorowych globalnych ambicji klimatycznych.

W niedawnych ocenach skutków przeprowadzonych przez Komisję Europejską podkreślono, że chociaż ogólny wpływ na PKB będzie prawdopodobnie ograniczony, przejście na neutralność klimatyczną będzie miało charakter transformacyjny dla naszych gospodarek i że konieczne będą istotne zmiany w procesach produkcji i wzorcach konsumpcji.

Oczekuje się, że przejście na neutralność klimatyczną będzie wymagało znacznego zwiększenia inwestycji ze strony przedsiębiorstw, gospodarstw domowych i sektora publicznego, a także realokacji kapitału między sektory lub technologie. Przeanalizowane zostaną makroekonomiczne implikacje tego wymogu, wraz z ryzykiem związanym z wdrożeniem niezbędnego impulsu inwestycyjnego. Transformacja będzie miała wpływ na wszystkie sektory gospodarki i w ich obrębie. Wpłynie to na wzorce międzynarodowego handlu towarami i usługami oraz doprowadzi do zmian sektorowych wymogów w zakresie zatrudnienia i umiejętności. Skutki te mogą mieć różny wpływ na regiony UE i nierównomiernie wpłynąć na pracowników w zależności od ich poziomu umiejętności i sektora działalności.

Jak podkreślono w niedawnych ocenach skutków przeprowadzonych przez Komisję Europejską, działania mające na celu ustanowienie dalszych celów „będą miały charakter transformacyjny dla naszych gospodarek, a istotne zmiany będą musiały zajść w procesach produkcyjnych i wzorcach konsumpcji”.

Biorąc pod uwagę protesty rolników, podczas gdy traktory przejęły wiele stolic i ważnych miast, w tym Brukselę, Strasburg, Pragę, należy zastanowić się, gdzie Europa określa swoje priorytety, czy to w zakresie dostarczania żywności i paszy dla obywateli europejskich, jak określono w TFUE, czy innych.

Stanowisko Posła Jurgiela:

– Pragnę zwrócić uwagę na dwie proste liczby: rolnictwo unijne odpowiada za zaledwie 10% emisji gazów cieplarnianych w UE, a cała UE emituje dwuipółkrotnie mniej gazów cieplarnianych, niż same Chiny.

Tymczasem unijni decydenci przedstawiają nasz sektor rolny jako jedno z głównych źródeł zanieczyszczeń powietrza i wprzęgają go w strategię osiągnięcia pełnej neutralności klimatycznej UE do roku 2050. Nie zgadzam się z taką narracją i z takim celem.

Szczególnie krytycznie odnoszę się do przyjętego rozporządzenie w sprawie sektora użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa (LULUCF – Land Use, Land Use Change and Forestry).

Jest to kolejny unijny projekt, który lasy i pola rolne traktuje głównie jako „instrument pochłaniania CO2 z atmosfery”, ignorując ich funkcje gospodarcze, ekonomiczne i społeczne.

Będzie on miał szczególnie negatywne konsekwencje dla rolnictwa. Rozporządzenie rozszerza zakres LULUCF o emisje pochodzenia rolniczego, w tym pochodzące z gleb rolniczych, fermentacji jelitowej zwierząt gospodarskich i z nawozów. Co prawda porozumienie odsunęło to rozszerzenie do tzw. klauzuli przeglądowej, zgodnie z art. 17, to jednak z przyjętego kalendarium wynika, że raport Komisji w sprawie rozszerzenia zakresu rozporządzenia będzie musiał być przygotowany już w najbliższych miesiącach.

Wydaje się to perspektywa zdecydowanie nierealistyczna dla rzetelnej oceny skutków znowelizowanej regulacji na sektor rolno-spożywczy w całej UE. W wyniku tego rozszerzenia, pod szczególną presją znajdzie się sektor hodowlany, zwłaszcza sektory bydła i wieprzowiny, które już dzisiaj są szczególnie dotknięte skutkami kryzysu inflacyjnego, ze względu na galopujące koszty pasz dla zwierząt.

Źródło informacji: komunikat prasowy posła do PE Krzysztofa Jurgiela