Zarówno w 2 półroczu 2024 r., jak i prognozując 1 półrocze 2025 r. rolnicy są mniej pesymistyczni. Wskaźnik zmiany ogólnej sytuacji w gospodarstwach rolnych pozostaje negatywny, ale poprawił się o 6,8 pkt w porównaniu z analogicznym okresem 2023 r.

Oceny są zróżnicowane.

GUS podaje:

• użytkownicy gospodarstw indywidualnych ocenili koniunkturę bardziej pesymistycznie niż użytkownicy gospodarstw osób prawnych i niemających osobowości prawnej,
• bardziej negatywne opinie na temat koniunktury wyrazili użytkownicy gospodarstw ukierunkowanych na produkcję roślinną niż na produkcję zwierzęcą. Najmniej korzystne były oceny użytkowników gospodarstw wielokierunkowych,
• użytkownicy gospodarstw o powierzchni użytków rolnych od 10 do 20 ha wyrażali najbardziej pesymistyczne opinie, natomiast użytkownicy gospodarstw o powierzchni użytków rolnych do 1 ha ‒ najmniej pesymistyczne,
• najbardziej niekorzystnie ocenili koniunkturę kierujący gospodarstwami rolnymi w wieku 55-64 lata, posiadający wykształcenie zasadnicze zawodowe rolnicze, a także osoby prowadzące gospodarstwo rolne przez okres dłuższy niż 20 lat.

W grudniu 2024 r. – ocena opłacalności i popytu zła

W grudniu 2024 r. zaobserwowano przewagę negatywnych opinii dotyczących opłacalności produkcji rolniczej nad pozytywnymi. Wartość salda odpowiedzi udzielonych przez rolników w kraju wyniosła minus 17,3 i była wyższa niż w czerwcu 2024 r. oraz w grudniu 2023 r. (wzrost odpowiednio o 10,8 pkt i 11,4 pkt) – podał GUS.

W porównaniu z wynikami dwóch poprzednich edycji badania respondenci ocenili bieżący (grudzień 2024 r.) popyt na produkty rolne wytwarzane w ich gospodarstwach mniej pesymistycznie. Wartość salda odpowiedzi (minus 33,7) wzrosła w porównaniu z czerwcem 2024 r. oraz analogicznym miesiącem 2023 r. odpowiednio o 7,9 pkt i 10,6 pkt.

Zmiany w gospodarstwach rolnych w 2 półroczu 2024 r. – jest źle, ale mniej źle

Oceny użytkowników gospodarstw rolnych dotyczące zmian opłacalności produkcji rolniczej w 2 półroczu 2024 r. były mniej pesymistycznie niż w 1 półroczu 2024 r. oraz 2 półroczu 2023 r. Saldo odpowiedzi wyniosło minus 51,1, tj. wzrosło odpowiednio o 9,1 pkt i 9,9 pkt.

Podobnie rolnicy ocenili popyt na produkty wytwarzane w produkcji rolniczej: wartość salda odpowiedzi na pytanie dotyczące zmiany popytu na produkty wytwarzane w gospodarstwie rolnym w ciągu ostatniego półrocza w kraju poprawiła się i wyniosła minus 16,5 (minus 25,4 w 1 półroczu 2024 r., a w ujęciu rocznym minus 30,3).

Prognoza sytuacji gospodarstw rolnych – zła

Prognozy rolników dotyczące opłacalności produkcji rolniczej w 1 półroczu 2025 r. są niekorzystne (saldo minus 30,3). Jednak w porównaniu z wynikami badania dotyczącymi 2 półrocza 2023 r. oraz 1 półrocza 2024 r. rolnicy byli mniej pesymistyczni w swoich przewidywaniach — wzrosty sald odpowiednio o 6,2 pkt i 3,4 pkt. – wyliczył GUS.

W drugiej edycji badania w 2024 r. wartość salda odpowiedzi udzielonych na pytanie dotyczące przewidywanego popytu na produkty wytwarzane w gospodarstwach rolnych wyniosła minus 14,6 i była korzystniejsza w porównaniu z minus 17,2 w 1 półroczu 2024 r. oraz minus 18,6 w 2 półroczu 2023 r.

Źródła finansowania i inwestycje – głównie środki własne

W 2024 r. ponad 52% użytkowników gospodarstw rolnych biorących udział w badaniu wskazywało środki własne jako główne źródło finansowania swoich gospodarstw. Płatności bezpośrednie stanowiły źródło finasowania dla około 35% gospodarstw. Istotnym źródłem finansowania wskazywanym przez użytkowników gospodarstw rolnych były też kredyty preferencyjne oraz inne fundusze unijne.

Czynniki sprzyjające i ograniczające rozwój gospodarstw rolnych

W 2024 r. wsparcie unijne nadal odgrywało kluczową rolę jako czynnik sprzyjający rozwojowi gospodarstw rolnych, stanowiąc 63,5% ogółu gospodarstw (mimo spadku o 3,9 p.proc. w porównaniu z 2023 r.). Innym również ważnym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi, wskazywanym przez rolników, były korzystne ceny sprzedawanych produktów rolnych (18,5% wobec 13,3% w 2023 r.).

Niezależnie od rodzaju prowadzonej produkcji rolnej czy powierzchni użytków rolnych, wśród czynników ograniczających rozwój gospodarstw rolnych w 2024 r., najczęściej wskazywaną barierą były zbyt wysokie koszty produkcji oraz zbyt niskie ceny zbytu.

Dane GUS opr. MP