W ocenie samorządu rolniczego przynależność do spółek wodnych zajmujących się gospodarowaniem wodą na gruntach rolnych powinna mieć charakter obowiązkowy. W ocenie Ministerstwa Infrastruktury jest to niemożliwe.

Krajowa Rada Izb Rolniczych – na wniosek Wielkopolskiej Izby Rolniczej – zwróciła się do ministra infrastruktury Dariusza Klimczaka w sprawie zmiany ustawy Prawo wodne w zakresie obowiązku przynależności do spółek wodnych. „W ocenie samorządu rolniczego przynależność do spółek wodnych zajmujących się gospodarowaniem wodą na gruntach rolnych powinna mieć charakter obowiązkowy. Urządzenia melioracyjne oddziałują bowiem na wszystkie grunty w danym obszarze, przynosząc właścicielom realne korzyści. Dobrowolność przynależności skutkuje tym, że część właścicieli gruntów uchyla się od uiszczania składek oraz nie dba o stan techniczny urządzeń melioracyjnych znajdujących się na ich działkach. Choć przepisy Prawa wodnego przewidują obowiązek ponoszenia opłat również przez osoby niebędące członkami spółek, w praktyce regulacje te pozostają martwe i są bardzo trudne do egzekwowania” – podawała KRIR.

Ale minister infrastruktury wyjaśnił, „że w demokratycznym państwie prawa nie można zmuszać obywateli do przynależności w dobrowolnych, niepublicznych stowarzyszeniach i spółkach. Powyższe twierdzenie wynika pośrednio z art. 58 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który dotyczy wolności zrzeszania się. W związku z powyższym przynależność do spółki wodnej, tak jak i do innych organizacji i stowarzyszeń, odbywa się na zasadzie dobrowolności.”

MI  zauważa też, że „nie jest zasadne wprowadzenie obowiązku przynależności do spółki wodnej w celu ułatwienie ściągalności kosztów utrzymania tych urządzeń oraz zobowiązania do lepszego dbania o właściwe utrzymania urządzeń melioracji wodnych. Sama przynależność do spółki nie doprowadzi do osiągnięcia wskazanych przez Pana celów. Dodatkowo należy wskazać, że w tym zakresie obowiązują już odpowiednie instrumenty prawne, mianowicie:

w art. 454 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne wprowadzono specjalne uprawnienie dla spółki wodnej uzyskiwania należności od osób niebędących członkami ponoszonych z tytułu odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej;

w art. 206 ww. ustawy wprowadzono instrument nakładania obowiązku prawidłowego utrzymania urządzeń melioracji wodnych — jeżeli ten obowiązek nie jest wykonywany.”

MI w swojej odpowiedzi odsyła KRIR do Ministerstwa Rolnictwa w celu ewentualnego powiązania wsparcia inwestycyjnego z przynależnością do spółek wodnych czy zmiany w dofinansowaniu inwestycji.

Czy KRIR znajdzie jakieś inne niż przedstawione w wystąpieniu do MI sposoby na ożywienie działalności spółek wodnych? Trzeba zauważyć, że kwestia obowiązkowej przynależności do spółek wodnych już była oceniana – i to wystarczająco dawno, aby wyciągnąć z tego wnioski i przygotować własne dobre pomysły:

RPO: Udział w spółkach wodnych powinien być dobrowolny