Czy Komisja Europejska zrealizuje swoje zadania, zanim skończy się czas?

Oświadczenie COPA COGECA (podkreślenia red.):

Komisja Europejska przedstawiła dziś długo oczekiwaną Strategię dotyczącą Hodowli Zwierząt Gospodarskich i Plan Białkowy – dwa sztandarowe komunikaty zapowiedziane w Wizji dla Rolnictwa i Żywności. Copa i Cogeca z zadowoleniem przyjmują ponowne polityczne uznanie strategicznej roli europejskiej produkcji zwierzęcej i białka. Jednak, biorąc pod uwagę, że obecna Komisja zbliża się już do połowy swojego mandatu, organizacje ostrzegają, że zbyt wiele elementów pozostaje jedynie deklaracjami intencji lub brakuje im jasności operacyjnej i technicznej niezbędnej do skutecznego wdrożenia.

Oba komunikaty oznaczają przede wszystkim istotną zmianę tonu. Po latach, w których hodowla zwierząt była zbyt często przedstawiana jako część problemu, Komisja dostrzega obecnie jej wkład w bezpieczeństwo żywnościowe, witalność obszarów wiejskich, gospodarkę o obiegu zamkniętym oraz produkcję wysokiej jakości białek i energii odnawialnej.

Komisja dostrzega również zagrożenia związane z dekapitalizacją europejskiego pogłowia zwierząt gospodarskich, znaczenie obiegu zamkniętego składników odżywczych, waloryzację obornika i produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz potrzebę zajęcia się procedurami wydawania pozwoleń i dyrektywą azotanową. Wszystkie te kwestie są przedmiotem apelu sektora rolniczego od wielu lat.

Podobnie Strategia białkowa słusznie wskazuje na potrzebę wzmocnienia strategicznej autonomii Unii Europejskiej poprzez zmniejszenie jej zależności od importowanych pasz białkowych, opierając się na celach, które wydają się realistyczne i możliwe do osiągnięcia do 2035 r. Uznanie roli, jaką europejscy rolnicy odgrywają w rozwoju zrównoważonej produkcji białka, a także cel dywersyfikacji źródeł białka stanowią ważne kroki naprzód.

Jednak oba komunikaty nadal w dużym stopniu koncentrują się na ocenach, monitorowaniu i analizie porównawczej, a nawet po uważnej lekturze załączników trudno wskazać konkretne działania lub środki, które mogłyby przynieść rolnikom wymierną ulgę w terenie.

Na przykład Strategia dotycząca hodowli zwierząt zawiera odniesienia do waloryzacji obornika i ryzyka dekapitalizacji gospodarstw hodowlanych, ale nie proponuje jasnych działań mających na celu sprostanie tym wyzwaniom. Plan dotyczący białka uznaje rolę biopaliw i rolnictwa opartego na węglu, ale nie wyjaśnia, czy zostanie zapewniona elastyczność w zakresie 7% limitu dla biopaliw roślinnych. W zakresie badań, w komunikacie brakuje solidnej, skoordynowanej strategii, bez długoterminowego, scentralizowanego i zracjonalizowanego programu ukierunkowanego na innowacje w uprawach białkowych, a zamiast tego opiera się on na rozdrobnionym i nieciągłym zestawie projektów programu Horyzont Europa.

Strategia dotycząca hodowli zwierząt staje się znacznie bardziej precyzyjna w kontekście dobrostanu zwierząt. Zapowiedziane wycofywanie systemów klatkowych, wraz z wnioskami legislacyjnymi spodziewanymi do końca 2026 roku dla kur niosek i brojlerów oraz do 2027 roku dla sektora trzody chlewnej, jest prawdopodobnie jednym z niewielu prawdziwie konkretnych działań zawartych w Strategii. Komisja, choć przyznaje, że te zmiany wiążą się ze znacznymi kosztami inwestycyjnymi, nie przedstawia wiarygodnego planu ich finansowania. Rolnicy ponownie muszą zmierzyć się z przyszłymi obowiązkami, a wsparcie ogranicza się do odniesień do „potencjalnego dedykowanego instrumentu finansowego dla sektora hodowli zwierząt” i innych możliwych opcji finansowania. Copa i Cogeca oczekiwałyby jasnego planu inwestycyjnego, popartego konkretnymi zobowiązaniami finansowymi i realistycznym harmonogramem, a nie dalszych obietnic dotyczących późniejszego poszukiwania rozwiązań.

Na tym etapie trudno jest przedstawić ostateczną ocenę tych dwóch komunikatów. To, czy okażą się one rzeczywiście strategiczne, zależeć będzie ostatecznie od tego, jak przełożą się na konkretne działania i jak wpisują się w trwające dyskusje na temat WPR i kolejnych Wieloletnich Ram Finansowych (WRF), gdzie odpowiednie i wspólne wsparcie dla sektora w całej UE jest znacząco osłabione.

Zdaniem Copa i Cogeca, ambicja ta może zostać zrealizowana jedynie wtedy, gdy będą jej towarzyszyć konkretne środki legislacyjne i finansowe. Powinny one obejmować, między innymi, inicjatywę legislacyjną mającą na celu uproszczenie procedur wydawania pozwoleń na projekty rolnicze w ramach szerszego przeglądu unijnych ram prawnych dotyczących ochrony przyrody; pragmatyczny przegląd dyrektywy azotanowej; ambitną i odpowiednio finansowaną Wspólną Politykę Rolną, w tym w stosownych przypadkach wsparcie powiązane z produkcją; spójną politykę handlową skutecznie chroniącą sektor rolny; autentyczną długoterminową strategię badań i innowacji w produkcji białek roślinnych; oraz dedykowane środki na promocję europejskich produktów rolnych w czasie, gdy planowane są znaczne cięcia w budżecie unijnej polityki promocyjnej.

Jesteśmy już prawie w połowie kadencji obecnej Komisji Europejskiej. Biorąc pod uwagę czas potrzebny na debatę w instytucjach UE, najwyższy czas przejść z etapu intencji do etapu działań, jeśli chcemy zobaczyć pierwsze rozsądne rozwiązania przed końcem tej kadencji.

Źródło informacji: COPA COGECA