Prostsze przekazywanie gospodarstw rolnych i wsparcie w zakresie wcześniejszych emerytur ułatwiają rolnikom sprawniejsze przekazywanie gospodarstw.

Strategia UE na rzecz wymiany pokoleń w rolnictwie łączy te podejścia, aby wspierać sprawiedliwsze przejścia w całej Europie.

W całej Europie coraz większą częścią gruntów rolnych zarządzają rolnicy powyżej 55. roku życia, podczas gdy mniej niż co dziesiąty ma mniej niż 40 lat. Wielu starszych rolników pragnie przejść na emeryturę, ale nie wie, jak i komu przekazać swoje gospodarstwo. Tymczasem w przypadku młodszych pokoleń niejasne zasady dziedziczenia i ograniczone możliwości opóźniają ich wejście do sektora.

Strategia UE na rzecz Odnowy Pokoleniowej w Rolnictwie stawia przekazywanie i sukcesję gospodarstw rolnych w centrum swojej wizji. Tworząc jaśniejsze ścieżki, sprawiedliwsze warunki i większe bezpieczeństwo dla obu pokoleń, dąży do tego, aby odnowa stała się normą, a nie wyjątkiem.

Sukcesja i emerytury to tylko niektóre z barier, które ma pokonać nowa Strategia — obok ziemi, finansów, wiedzy i usług wiejskich — ale stanowią one oś łączącą przeszłość, teraźniejszość i przyszłość.

Dlaczego płynniejsze przejścia są ważne

Opóźnienie sukcesji grozi rozdrobnieniem gospodarstw, utratą konkurencyjności i utratą nagromadzonego doświadczenia. Późne lub niepewne transfery mogą również zniechęcać młodych ludzi do inwestowania w rolnictwo lub przejmowania rodzinnego biznesu.

Wczesne planowanie i ustrukturyzowane wsparcie pomagają zapobiegać tym stratom. Pozwalają starszym rolnikom wycofać się w poczuciu bezpieczeństwa, a nowicjuszom zyskać czas na naukę, innowacje i inwestycje. Sukcesja to zatem nie tylko kwestia rodzinna – to kwestia ciągłości europejskich systemów żywnościowych i dziedzictwa wiejskiego.

Nowe rozwiązania nabierają kształtu w całej Europie

W ramach oceny strategii wymiany pokoleń w państwach członkowskich (2025) przeprowadzonej przez sieć WPR UE zidentyfikowano krajowe i regionalne podejścia, które już teraz ułatwiają płynniejsze i szybsze przejścia między pokoleniami. Do skutecznych podejść należą:

• Programy przekazywania i sukcesji gospodarstw rolnych , które zachęcają do wczesnego planowania, upraszczają procedury administracyjne i zapewniają obu pokoleniom bezpieczne rozwiązania.
• Usługi doradcze i mediacyjne pomagające rodzinom poruszać się w prawnych, fiskalnych i emocjonalnych aspektach przeniesienia własności, budując zaufanie i jasność.
• Zachęty do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę i częściowego przekazywania obowiązków, pozwalające starszym rolnikom pozostać zaangażowanymi w rolę mentorów, jednocześnie tworząc przestrzeń dla następców.
• Inicjatywy mające na celu podniesienie świadomości i nawiązanie kontaktów, które łączą przechodzących na emeryturę rolników z nowymi uczestnikami, utrzymują produktywność gruntów rolnych i zapewniają przekazywanie wiedzy fachowej.

Te przykłady pokazują, że sukcesję można przekształcić z momentu niepewności w ustrukturyzowaną okazję do rozwoju i odnowy.

Europejska strategia na rzecz trwałej zmiany

Strategia UE na rzecz wymiany pokoleń w rolnictwie opiera się na analizach i dowodach zebranych przez sieć WPR UE w państwach członkowskich w celu modernizacji i harmonizacji procesów sukcesji w całej Europie. Strategia promuje połączenie środków prawnych, fiskalnych i doradczych, mających na celu wspieranie terminowego, przejrzystego i sprawiedliwego przekazywania własności gospodarstw rolnych:

• Zachęcanie do wcześniejszej sukcesji poprzez reformy krajowe, wspierane przez wytyczne i monitorowanie w ramach semestru europejskiego.
• Wprowadzenie zachęt do częściowego lub całkowitego przejścia na wcześniejszą emeryturę, zapewnienie bezpieczeństwa odchodzącym rolnikom i łatwiejszego wejścia na rynek nowym.
• Rozwijanie usług doradczych i mediacyjnych, które pomagają rodzinom planować sukcesję, rozwiązywać konflikty i zapewniać bezpieczne przejścia.
• Uproszczenie zasad dziedziczenia i opodatkowania w celu usunięcia barier i promowania sprawiedliwości międzypokoleniowej.
• Promowanie platform zwiększających świadomość i umożliwiających nawiązywanie kontaktów, które łączą przechodzących na emeryturę rolników z ich następcami, także spoza kręgu rodzinnego.
• Zintegrowanie środków sukcesji z szerszymi ramami WPR po roku 2027 , zapewnienie spójności z polityką gruntową, finansową i szkoleniową.

Łącząc te działania, UE pragnie sprawić, aby sukcesja stała się procesem naturalnym i wspieranym, gwarantującym ciągłość produkcji żywności, zachowującym wiedzę fachową na obszarach wiejskich i dającym każdemu pokoleniu pewność siebie, potrzebną do budowania kolejnego rozdziału w historii europejskiego rolnictwa.

Źródło informacji: Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich KE