UE i Mołdawia osiągnęły porozumienie w sprawie przeglądu i aktualizacji warunków handlowych Pogłębionej i Kompleksowej Strefy Wolnego Handlu (DCFTA) między UE a Mołdawią.

Stanowi to ważny krok w kierunku budowania stabilnych, długoterminowych i zrównoważonych relacji handlowych, zwłaszcza w obliczu postępów Mołdawii na drodze do członkostwa w UE.

Zaktualizowana umowa ma na celu wsparcie europejskich ambicji Mołdawii, a jednocześnie uwzględnienie interesów UE, podobnie jak inne umowy handlowe.

Chociaż większość mołdawskich produktów eksportowych korzysta już z bezcłowego dostępu na mocy obowiązującej umowy stowarzyszeniowej UE-Mołdawia, zmienione warunki oferują dodatkowe możliwości dla obu stron, uwzględniając jednocześnie wrażliwość niektórych sektorów rolnictwa.

UE zgodziła się na zwiększenie dostępu do eksportu mołdawskich produktów rolnych, które nie zostały jeszcze zliberalizowane:

• Śliwki, winogrona stołowe, jabłka i wiśnie: Kontyngenty taryfowe zostaną zwiększone, aby odzwierciedlić ostatnie wolumeny handlu i integrację Mołdawii z gospodarką UE. Umożliwią one również zwiększenie eksportu, zapewniając jednocześnie, że mołdawscy eksporterzy będą mogli nadal eksportować co najmniej takie same ilości, jak w ramach autonomicznych środków handlowych (ATM).
• Sok winogronowy, pomidory i czosnek: Import tych produktów będzie zwolniony z cła (z wyjątkiem szczególnego elementu systemu cen wejściowych dla pomidorów).

Mołdawia ze swojej strony zgodziła się na poprawę dostępu do niektórych unijnych produktów rolnych eksportowych: zwiększone zostaną kontyngenty na wieprzowinę i drób, a także zostaną wprowadzone nowe kontyngenty taryfowe na mrożone mięso bez kości, mleko i masło.

Dostęp do nowego rynku dla produktów mołdawskich jest uzależniony od stopniowego dostosowania Mołdawii do odpowiednich norm produkcyjnych UE, takich jak stosowanie pestycydów. Takie podejście jest zgodne z logiką procesu akcesyjnego Mołdawii do UE i przyjęcia unijnego dorobku prawnego.

Obie strony będą miały możliwość uruchomienia mechanizmu ochronnego, który umożliwi podjęcie odpowiednich środków w przypadku, gdy import spowoduje negatywne skutki dla którejkolwiek ze stron. W przypadku UE ocena ewentualnych zakłóceń może zostać przeprowadzona na poziomie jednego lub kilku państw członkowskich.

Umowa obejmuje przegląd planowany na 2027 rok. Uwzględni on postępy Mołdawii na drodze do członkostwa w UE, stopień integracji jej rynku z UE, stopień wykorzystania uzgodnionych kwot handlowych oraz zmiany w zakresie zdolności produkcyjnych i importowych. Uwzględni również interesy i kwestie wrażliwe obu stron.

– Wspieramy europejską drogę Mołdawii poprzez silną współpracę gospodarczą. Ten pakiet wysyła jasny sygnał: mołdawskim producentom i eksporterom otwieramy nowe drzwi; a rolnikom i państwom członkowskim UE – słuchamy i chronimy również ich kluczowe interesy. Oczekuję, że nasze gospodarki będą się wzajemnie wzmacniać dzięki temu wzmocnionemu partnerstwu – powiedział Christophe Hansen, Komisarz ds. Rolnictwa i Żywności.

Następne kroki

Państwa członkowskie i Parlament Europejski zostaną poinformowane o szczegółach porozumienia w najbliższych dniach.

Po dokonaniu ostatecznej rewizji prawnej umowy UE i Mołdawia przystąpią do własnych procedur formalnego zatwierdzenia zmienionej umowy DCFTA.

Po stronie UE Komisja przyjmie w najbliższych dniach wniosek o decyzję Rady w sprawie zatwierdzenia umowy. Umowa zostanie następnie formalnie przyjęta przez Komitet Stowarzyszenia UE-Mołdawia.

Ponieważ ATM wygasają 24 lipca 2025 r., do czasu wejścia w życie zrewidowanej umowy DCFTA handel będzie kontynuowany na podstawie obecnych warunków DCFTA.

Tło

UE i Mołdawia podpisały umowę stowarzyszeniową w czerwcu 2014 roku, która weszła w życie w lipcu 2016 roku. Integralną częścią umowy jest pogłębiona i kompleksowa strefa wolnego handlu (GCI). Zapewnia ona bezcłowy dostęp dla większości produktów mołdawskich, obniża cła, z którymi borykają się europejskie firmy eksportujące do Mołdawii, a także usprawnia procedury celne. Ponadto umowa dodatkowo ułatwia handel poprzez stopniowe zbliżanie mołdawskiego ustawodawstwa, przepisów i procedur, w tym norm, do przepisów UE.

25 lipca 2022 roku UE uruchomiła ATM-y, aby wesprzeć gospodarkę Mołdawii, dotkniętą wojną Rosji z Ukrainą. Konflikt zakłócił tradycyjne szlaki eksportowe Mołdawii, z których wiele było zależnych od tranzytu przez Ukrainę. ATM-y były dwukrotnie odnawiane i wygasły 24 lipca 2025 roku.

ATM-y pomogły Mołdawii w reorientacji handlowej na UE, zapewniając praktyczne wsparcie. W rezultacie eksport Mołdawii do UE wzrósł z 1,8 mld euro w 2021 roku do 2,2 mld euro w 2024 roku.

Komisja konsekwentnie dążyła do osiągnięcia porozumienia w sprawie długoterminowej wzajemnej liberalizacji taryfowej z Mołdawią, co zapewniłoby płynne przejście do nowych ram, w których wszystkie ustalenia handlowe zostaną zintegrowane z odnowionym systemem DCFTA.

Źródło informacji: komunikat prasowy KE