Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił udział w trzech postępowaniach Trybunału Konstytucyjnego ze skarg konstytucyjnych przedsiębiorstw rolnych o zbadanie nowelizacji przepisów dotyczących dzierżawy ziemi rolnej w czasie jej trwania.

To kolejne próby zainteresowania TK kwestią wyłączeń trzydziestu procent ziemi z dzierżaw.

Więcej o poprzednich sprawach:

Wyłączenie 30 proc. z dzierżaw niekonstytucyjne?

Wyłączenia „trzydziestek” przed Trybunałem Konstytucyjnym

Nowelizacja przepisów dotyczących dzierżawy ZWRSP w czasie jej trwania po raz drugi w TK

Poprzednie dwa postępowania wniesione jako skargi konstytucyjne umorzono ze względów formalnych.

Teraz TK ma trzy nowe skargi, a do postępowań postanowił się przyłączyć Rzecznik Praw Obywatelskich.

„Marcin Wiącek wniósł o stwierdzenie, że:

art. 4 ustawy z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 2, w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 32 ust. 1, w związku z art. 20 i w związku z art. 22 Konstytucji RP.

Uzasadnienie stanowisk RPO zostanie przekazane do końca kwietnia 2026 r.” – podaje RPO.

We wszystkich trzech sprawach przedsiębiorstwa reprezentuje ta sama kancelaria.

W sprawie SK 10/26 wnosząca spółka sprzeciwia się wprowadzeniu zmian dopuszczających wyłączenie 30 proc. ziemi z dzierżawy w umowach już obowiązujących w momencie nowelizacji ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

Podano: „W art. 4 Ustawy zmieniającej z 2011 r. wskazano bowiem na procedurę wyłączenia z takich umów 30% powierzchni użytków rolnych, jeżeli nie zawierały one w swojej treści postanowienia o możliwości wyłączenia z dzierżawy rzeczonej powierzchni. Należy w tym miejscu dodać, że w dacie wejścia w życie Ustawy zmieniającej z 2011 r. w zasadzie nie było umów, które zawierałyby takie postanowienie. W takich umowach obowiązywało postanowienie stanowiące o możliwości wyłączenia z przedmiotu dzierżawy 20% powierzchni dzierżawionej nieruchomości, na co zwrócono uwagę także w uzasadnieniu do projektu Ustawy zmieniającej z 2011 r.” Przy tym nie miało znaczenia, czy i ile ziemi już wyłączył z umowy dzierżawca. Można stwierdzić nawet, że dzierżawca, „którego umowa dzierżawy w dacie wejścia w życie Ustawy zmieniającej z 2011 r. przewidywała postanowienie o możliwości wyłączenia z dzierżawy 30% powierzchni użytków rolnych jest w dużo lepszej sytuacji niż pozostali dzierżawcy. Ci pozostali dzierżawcy muszą bowiem faktycznie wydać rzeczoną powierzchnię na rzecz Agencji, na mocy art. 4 Ustawy zmieniającej z 2011 r. Rzeczony akt prawny nie przewidywał bowiem zrównania umów obowiązujących w dacie jego wejścia w życie poprzez wprowadzenie do umowy postanowienia o możliwości wyłączenia 30% powierzchni użytków rolnych, a nakazywał faktyczne wyłączenie tych gruntów.”

Wskazano nawet, że ustawodawca wspiera małe gospodarstwa rodzinne kosztem wielkotowarowych gospodarstw rolnych, i to w czasie, kiedy zmagamy się z problemem braku żywności i wysokimi jej cenami.

Podobna argumentacja jest w dwóch pozostałych sprawach.

Jak podkreślono, pomimo że pięciokrotnie sprawa trafiała już do TK (trzykrotnie jako pytania prawne sądów, dwa razy jako skarga konstytucyjna), „Trybunał nie dokonał dotychczas oceny zgodności z Konstytucją kwestionowanych przepisów, mimo istotności zagadnienia i ich niekorzystnego wpływu na funkcjonowanie i prowadzenie działalności przez dzierżawców, dotkniętych stosowaniem art. 4 Ustawy zmieniającej z 2011 r.”

W TK jest też już sprawa o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją stosowania 30-krotności czynszu wobec bezumownych użytkowników:

Czy KOWR zwróci 30-krotność czynszu dzierżawnego pobieranego od bezumownych użytkowników?

Czytaj też:

To może być klęska – nie tylko dla KOWR i ZWRSP