Najnowsze przepisy przyczynią się do promowania innowacji w zakresie nowych i powstających technologii, a także będą wspierać efektywne wykorzystanie materiałów i dekarbonizację poprzez zachęcanie do stosowania bardziej ekologicznych praktyk.

Zaktualizowana dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych i hodowli zwierząt gospodarskich wejdzie w życie w niedzielę (4 sierpnia), zmieniając poprzednią dyrektywę w sprawie emisji przemysłowych (IED).

Zgodnie z ambicją Zero Pollution Europejskiego Zielonego Ładu, zmieniona dyrektywa spowoduje zmniejszenie emisji z dużych instalacji przemysłowych oraz ferm trzody chlewnej i drobiu. Zapewni to zdrowsze środowisko dla ludzi i planety, jednocześnie pobudzając innowacyjność, nagradzając liderów i zapewniając przemysłowi równe warunki działania na rynku UE oraz większą pewność inwestycji.

Zmodernizowane prawo pomoże ukierunkować inwestycje przemysłowe niezbędne do przejścia Europy na czystszą, neutralną pod względem emisji dwutlenku węgla, bardziej cyrkularną i konkurencyjną gospodarkę.

Oczekuje się, że do roku 2050 wdrożenie zmienionej dyrektywy doprowadzi do zmniejszenia emisji głównych zanieczyszczeń powietrza (PM 2,5, SO 2, NO X i NMLZO (lotnych związków organicznych niemetanowych)) nawet o 40% w porównaniu z poziomami z roku 2020.

Jest to pierwsze prawo UE dotyczące ochrony środowiska, które gwarantuje prawo ludzi do ubiegania się o odszkodowanie za szkody na zdrowiu wywołane nielegalnym zanieczyszczeniem.

Surowsze zasady dotyczące ograniczania emisji

Znowelizowane prawo obejmie dodatkowe źródła emisji i usprawni proces wydawania pozwoleń na eksploatację odpowiednich instalacji przemysłowych i gospodarstw rolnych.

Zaktualizowane przepisy wprowadzą surowsze limity emisji, wprowadzą obowiązek elektronicznego wydawania pozwoleń, obniżą koszty administracyjne i zaostrzą warunki udzielania odstępstw.

Wprowadzą również bardziej odstraszające kary (najpoważniejsze naruszenia będą mogły zostać ukarane grzywną w wysokości co najmniej 3% rocznego obrotu osoby prawnej w UE) oraz większe uprawnienia dla właściwych organów do wstrzymywania eksploatacji instalacji niezgodnych z przepisami.

Włączenie górnictwa metali i masowej produkcji akumulatorów zmniejszy zanieczyszczenie pochodzące z tych sektorów, co przełoży się na większą akceptację społeczną i niższe ryzyko inwestycyjne.

Zmieniony zostanie zasięg intensywnych ferm trzody chlewnej i drobiu (z wyłączeniem ekologicznej hodowli trzody chlewnej). Będzie to kluczowe dla zmniejszenia zanieczyszczenia azotem. Gospodarstwa te będą podlegać łagodniejszemu reżimowi zezwoleń, umożliwiającemu prostą rejestrację. Zasady operacyjne mające zastosowanie do sektora zostaną określone w sposób przejrzysty i inkluzywny, odzwierciedlając wielkość gospodarstw, a także zagęszczenie zwierząt gospodarskich.

Nowe przepisy zakładają przyjęcie najlepszych dostępnych technik w zakresie składowania odpadów.

Zaktualizowane prawo zapewni nowe i silniejsze narzędzia dla gospodarki o obiegu zamkniętym i efektywności wykorzystania zasobów. Zajmie się również zanieczyszczeniem chemicznym, aby w procesach przemysłowych stosowano mniej toksyczne alternatywy dla substancji niebezpiecznych.

Promowanie innowacji na rzecz większej liczby instalacji przemysłowych

Liderzy innowacji przemysłowych w UE skorzystają z elastycznych przepisów dotyczących pozwoleń, co umożliwi im testowanie bardziej przyjaznych dla środowiska technik.

Nowe Centrum Innowacji ds. Transformacji Przemysłowej i Emisji (INCITE) prowadzone przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji będzie gromadzić informacje na temat innowacyjnych rozwiązań w zakresie zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli oraz transformacyjnych technologii. INCITE będzie analizować zarówno aspekty środowiskowe, jak i ekonomiczne oraz udostępniać informacje za pomocą dedykowanej publicznej platformy internetowej, zapewniając wgląd, który w przeciwnym razie nie byłby dostępny w całej UE.

Branże będą musiały opracować plany transformacji, opisujące, w jaki sposób ich instalacje będą zmierzać w kierunku dekarbonizacji, zerowego zanieczyszczenia i gospodarki o obiegu zamkniętym.

Ochrona obywateli: Przełom w prawie do odszkodowania

Zmieniona dyrektywa uznaje po raz pierwszy w prawie ochrony środowiska UE prawo do ubiegania się o odszkodowanie za szkody na zdrowiu spowodowane nielegalnym zanieczyszczeniem. Odpowiedzialność jest również znacznie zwiększona dzięki większemu udziałowi społeczeństwa w procesie wydawania pozwoleń, lepszemu dostępowi do wymiaru sprawiedliwości i lepszemu dostępowi do informacji.

Nowe rozporządzenie w sprawie portalu emisji przemysłowych (IEPR) weszło w życie 22 maja 2024 r. Ułatwi ono dostęp do danych dotyczących środowiska, umożliwiając obywatelom zapoznanie się z pozwoleniami wydanymi w UE oraz z informacjami na temat działalności zanieczyszczającej środowisko w ich bezpośrednim otoczeniu.

Portal będzie dostarczał kompleksowych informacji na temat instalacji przemysłowych, usprawni elektroniczne raportowanie przez operatorów urządzeń IED oraz poprawi geolokalizację monitoringu emisji i wykorzystania zasobów.

Następne kroki

Państwa członkowskie mają teraz 22 miesiące na transpozycję zmienionej dyrektywy IED. Komisja przyjmie prawo wtórne (akty wykonawcze i delegowane), aby uzupełnić prawo i pomóc w jego stosowaniu. Dane zostaną po raz pierwszy zgłoszone do nowego Portalu Emisji Przemysłowych w 2028 r.

Tło

Dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych i hodowli zwierząt gospodarskich dostarcza krajowym organom wydającym pozwolenia normy środowiskowe dla około 75 000 dużych instalacji przemysłowych i gospodarstw hodowlanych w UE.

Instalacje te muszą spełniać warunki emisji poprzez stosowanie „najlepszych dostępnych technik” właściwych dla danej działalności.

W kwietniu 2022 r. Komisja zaproponowała rewizję poprzedniej dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych, aby ją unowocześnić i zwiększyć jej skuteczność zgodnie z celami Europejskiego Zielonego Ładu, takimi jak zerowe zanieczyszczenie, neutralność klimatyczna i efektywne gospodarowanie zasobami.

Źródło informacji: KE