Zużycie nawozów mineralnych wzrosło w UE o 6% w 2024 r.
W 2024 roku rolnicy w całej UE zużyli 9,8 mln ton nawozów mineralnych – azotu (N) i fosforu (P) – do produkcji rolnej.
Stanowiło to wzrost o 6,0% rok do roku, chociaż zużycie pozostało o 15,8% niższe niż w względnym szczycie w 2017 roku. Należy pamiętać, że w dalszej części artykułu termin „zużycie” odnosi się do stosowania nawozów mineralnych w rolnictwie.
Nawozy azotowe (amoniak, mocznik, saletra amonowa) są produkowane z wykorzystaniem energii pochodzącej z gazu ziemnego, którego cena jest ściśle powiązana z cenami ropy naftowej. Unijny przemysł nawozów azotowych od dawna opiera się na imporcie gazu ziemnego z Rosji.
Fosforany wydobywa się głównie poza UE, co wiąże się z wysokimi kosztami transportu. Rosja i Białoruś są kluczowymi światowymi producentami nawozów skalnych (fosforanów, a zwłaszcza potasu).
Agresja militarna Rosji na Ukrainę i wynikające z niej sankcje na rosyjski eksport doprowadziły do gwałtownego wzrostu cen nawozów w całym 2022 roku. Prawdopodobnie przyczyniło się to do spadku zużycia nawozów w UE w tym roku. Chociaż ceny gwałtownie spadły w 2023 roku, pozostały one powyżej poziomów sprzed 2022 roku. Następnie ceny ustabilizowały się w 2024 roku.
Analiza na poziomie UE
Po dwuletnim okresie recesji, w 2024 r. nastąpiło wyraźne odbicie zużycia nawozów mineralnych w rolnictwie.
Szacuje się, że w 2024 r. sektor rolny UE zużył 8,9 mln ton nawozów azotowych, co oznacza znaczny wzrost (5,8%) w porównaniu z 2023 r. Wzrost ten stanowił przełamanie trendu spadkowego obserwowanego od 2017r.
Wcześniejsze spadki zużycia nawozów azotowych w latach 90. i na początku XXI wieku były spowodowane kluczowymi zmianami w polityce. Należały do nich wprowadzenie dyrektywy azotanowej (ND) w 1991 r., wdrożenie krajowych programów działań dla wyznaczonych stref wrażliwych na zanieczyszczenia azotanami (NVZ) oraz reformy WPR, które oddzieliły płatności od poziomu produkcji.
W 2024 r. sektor rolny UE zużył również 0,9 mln ton nawozów fosforowych, co oznacza gwałtowny wzrost (7,7%) w porównaniu z poziomem w 2023 r.
Analiza na poziomie kraju
Uwaga: Na zużycie nawozów mineralnych w rolnictwie wpływają również warunki pogodowe i klimatyczne. Na przykład, podczas długotrwałych i dotkliwych susz – takich jak te w latach 2012 i 2019 – rolnicy mogli ograniczyć stosowanie nawozów w obawie przed niższymi plonami. Aby złagodzić te krótkoterminowe wahania i lepiej zidentyfikować trendy długoterminowe, w niniejszym artykule wykorzystano 3-letnie średnie kroczące. W przypadku tych średnich rok jest podany w cudzysłowie (np. „2014” odnosi się do średniej z okresu 2013–2015).
Kraje o najwyższym poziomie produkcji rolnej i największych użytkowanych gruntach rolnych w UE zazwyczaj stosują najwięcej nawozów azotowych: w 2024 r. były to Francja (1,8 mln ton) i Niemcy (1,1 mln ton).
W latach 2014–2023 odnotowano wzrost zużycia nawozów azotowych w rolnictwie w dziewięciu krajach UE. Najszybsze tempo wzrostu odnotowano w Rumunii, choć w dużej mierze odzwierciedla to start z relatywnie niskiego poziomu bezwzględnego w porównaniu ze średnią UE.
Wzrosty te zostały zniwelowane przez spadki w pozostałych 18 krajach UE, w tym w niektórych z największych producentów rolnych. W szczególności Niemcy odnotowały najszybszy spadek zużycia nawozów azotowych (-39,3%). Spośród innych krajów UE, tempo spadku we Francji i Hiszpanii było również wyższe niż średnia unijna.
Najwyższe poziomy zużycia fosforu w rolnictwie odnotowali również najwięksi producenci rolni w UE: wśród nich znalazła się Hiszpania (138 300 ton w 2024 r.), Polska (124 200 ton w 2023 r.), Francja (122 700 ton w 2024 r.) i Włochy (98 700 ton w 2024 r.).
W latach 2014–2023 zużycie nawozów fosforowych w rolnictwie spadło w 19 krajach UE. Najszybszy spadek odnotowano w Niemczech, Luksemburgu i Austrii. Natomiast szczególnie gwałtowny wzrost odnotowano w Rumunii i Bułgarii.
Źródło informacji: Eurostat
Czytaj też:
