Pobieranie zwiększonego czynszu od bezumownych użytkowników ziemi należącej do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa miało przyczynić się do jej zwrotu.

Najpierw w 2011 roku zdecydowano się nie żądać zwrotu pożytków, a podnieść czynsz do pięciokrotności wywoławczej wysokości czynszu, który byłby należny od tej nieruchomości, gdyby była ona przedmiotem umowy dzierżawy po przeprowadzeniu przetargu.

Nie było to wystarczająco odstraszające.

Wiele obiecywano sobie po podniesieniu w 2019 roku czynszu do jego 30-krotności.

Jak zwiększenie z 5-krotności do 30-krotności czynszu wpłynęło na zwrot ziemi od bezumownych użytkowników? Ile ziemi znajduje się aktualnie w bezumownym użytkowaniu i ile znajdowało się w 2017 i 2018 roku?

KOWR wyjaśnia to tak:

„Problem bezumownego korzystania i odmowy wydania KOWR nieruchomości Zasobu WRSP jest zauważalny od lat w skali całego kraju. Podejmowane są działania systemowe, których celem jest wyeliminowanie lub znaczące ograniczenie skali tego zjawiska. Według stanu na 31.12.2024 r. w bezumownym użytkowaniu znajdowały się nieruchomości ZWRSP o powierzchni 7,7 tys. ha. Odmowa wydania nieruchomości dotyczyła w większości byłych dzierżawców (95,1%). W przypadkach, w których stwierdzono bezprawne zajęcie gruntów Zasobu WRSP, a użytkownicy odmawiają ich wydania, KOWR powiadamia odpowiednie instytucje o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Niezależnie od tego bezumowni użytkownicy (zarówno byli dzierżawcy, jak i osoby samowolnie zajmujące grunty ZWRSP), są wzywani do wydania nieruchomości. W przypadku odmowy wydania w określonym terminie, KOWR występuje z pozwami do sądów, a kiedy jest to możliwe, kierowane są wnioski bezpośrednio do komornika.

Za okres bezumownego korzystania z nieruchomości naliczane jest wynagrodzenie, które od 3.12.2011 r. stanowiło równowartość pięciokrotności wywoławczej wysokości czynszu, który byłby należny od tej nieruchomości, gdyby była ona przedmiotem umowy dzierżawy po przeprowadzeniu przetargu.

Po wejściu w życie w dniu 26.06.2019 r. ustawy z 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1080) 6-krotnie podniesiono wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości wchodzącej w skład ZWRSP.

Obecnie osoba władająca nieruchomością, wchodzącą w skład Zasobu bez tytułu prawnego, jest zobowiązana do zapłaty na rzecz KOWR wynagrodzenia za korzystanie z tej nieruchomości w wysokości stanowiącej 30-krotność wywoławczej wysokości czynszu, który byłby należny od tej nieruchomości, gdyby była ona przedmiotem umowy dzierżawy po przetargu.

Spowodowało to zwiększenie skuteczności przejmowania przez KOWR odzyskiwania powierzchni z bezumownego użytkowania, gdyż w ciągu 6 lat – od 2018 do 2024 r. – uległa ona zmniejszeniu o 70,2%. I tak:

• na koniec 2018 r. wyniosła 25,9 tys. ha,
• po wejściu w życie ustawy – na koniec 2019 r. zmniejszyła się do 17,3 tys. ha,
• na koniec 2020 r. – do 11,1 tys. ha,
• na koniec 2021 r. – do 8,1 tys. ha,
• na koniec 2022 r. – do 7,3 tys. ha,
• na koniec 2023 r. – 11,2 tys. ha,
• na koniec 2024 r. powierzchnia ta wynosiła 7,7 tys. ha.”

KOWR podkreśla też, że nie tylko wysoki czynsz ma znaczenie:

„Wsparciem w odzyskiwaniu gruntów użytkowanych bez tytułu prawnego z ZWRSP było zarówno zwiększenie opłaty za bezumowne użytkowanie do 30-krotności czynszu dzierżawnego, jak i wprowadzenie ustawowego wymogu posiadania tytułu prawnego do gruntów ZWRSP, zgłaszanych do płatności bezpośrednich w celu uzyskania tych płatności.

Dodatkowo bezumowny użytkownik nie może uczestniczyć w przetargach organizowanych przez KOWR w okresie 5 lat od momentu niewydania nieruchomości na wezwanie KOWR.”

Można więc powiedzieć, że zwłaszcza niemożność uzyskiwania pożytków w postaci dopłat bezpośrednich ma tu wielkie znaczenie – ale, podobnie jak pobieranie 30-krotności czynszu oraz konieczność zwrotu z dzierżaw 30 proc. areału, jest też kwestionowana.

Czytaj też:

Dopłaty bezpośrednie dla posiadaczy gruntu także bez prawa własności?

Czy KOWR zwróci 30-krotność czynszu dzierżawnego pobieranego od bezumownych użytkowników?